Hình thức sở hữu là cách thức pháp luật quy định về việc xác lập quyền sở hữu đối với tài sản, bao gồm quyền chiếm hữu, sử dụng và định đoạt. Đây là cơ sở để phân loại và tổ chức quản lý tài sản trong các quan hệ kinh tế, xã hội, đảm bảo quyền lợi hợp pháp của cá nhân, tổ chức và nhà nước. Bài viết này ACC Đồng Nai sẽ giúp quý khách hiểu rõ hơn về Hình thức sở hữu là gì?

1. Hình thức sở hữu là gì?

Hình thức sở hữu là cách thức mà các quyền chiếm hữu, sử dụng và định đoạt tài sản được thực hiện trong một chế độ sở hữu nhất định. Trong mỗi chế độ sở hữu, có thể tồn tại nhiều hình thức sở hữu khác nhau, với các chủ sở hữu tương ứng. Mỗi hình thức sở hữu mang những đặc trưng riêng, do đó pháp luật quy định các quy tắc phù hợp với từng loại hình cụ thể.

Theo quy định của pháp luật dân sự Việt Nam, các hình thức sở hữu và chủ sở hữu được thực hiện quyền năng chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản trong những giới hạn và phạm vi nhất định, đảm bảo tuân thủ các quy định pháp luật và bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan.

2. Phân loại hình thức sở hữu

Sở hữu toàn dân, sở hữu riêng và sở hữu chung là ba hình thức sở hữu cơ bản được quy định trong pháp luật dân sự Việt Nam.

Sở hữu toàn dân là tài sản chung của toàn thể người dân Việt Nam, bao gồm các tài nguyên thiên nhiên như đất đai, khoáng sản, tài nguyên nước và các tài sản do Nhà nước đầu tư, quản lý. Nhà nước đóng vai trò là đại diện pháp lý, chịu trách nhiệm bảo vệ và quản lý các tài sản này. Các doanh nghiệp, đơn vị vũ trang hay cơ quan nhà nước khi được giao tài sản này phải thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước, đồng thời Nhà nước có trách nhiệm giám sát và kiểm tra việc sử dụng.

Sở hữu riêng là sở hữu của một cá nhân hoặc pháp nhân đối với tài sản hợp pháp, không bị hạn chế về số lượng hay giá trị. Chủ sở hữu có quyền chiếm hữu, sử dụng và định đoạt tài sản của mình, miễn là không gây ảnh hưởng đến lợi ích quốc gia, công cộng hay quyền lợi hợp pháp của người khác.

Sở hữu chung bao gồm hai hình thức chính: sở hữu chung theo phần và sở hữu chung hợp nhất. Sở hữu chung theo phần là sở hữu chung mà trong đó phần quyền sở hữu của mỗi chủ sở hữu được xác định, mỗi người có quyền và nghĩa vụ đối với tài sản chung tương ứng với phần của mình. Trong khi đó, sở hữu chung hợp nhất là sở hữu mà không phân chia phần quyền sở hữu, các chủ sở hữu có quyền và nghĩa vụ ngang nhau đối với tài sản chung. Một ví dụ về sở hữu chung hợp nhất là sở hữu tài sản chung của vợ chồng hay sở hữu chung trong các nhà chung cư, nơi các chủ sở hữu các căn hộ có quyền và nghĩa vụ ngang nhau trong việc quản lý và sử dụng tài sản chung.

Ngoài ra, pháp luật còn ghi nhận sở hữu chung hỗn hợp, hình thức sở hữu chung do các chủ sở hữu thuộc các thành phần kinh tế khác nhau góp vốn để sản xuất, kinh doanh và thu lợi nhuận.

Xem thêm: Kiểm soát tài chính là gì?

3. Ý nghĩa hình thức sở hữu

Thứ nhất, sự phân loại hình thức sở hữu trong pháp luật dân sự bảo đảm tính thống nhất với nội dung và tinh thần của Hiến pháp năm 2013 về sở hữu trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, được ghi nhận tại các Điều 32, 51 và 53. Đồng thời, việc xác định hình thức sở hữu cần căn cứ vào sự khác biệt trong cách thức thực hiện các quyền chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản của chủ sở hữu, thay vì chỉ dựa vào yếu tố ai là chủ thể cụ thể của quyền sở hữu như quy định hiện hành.

Thứ hai, theo Hiến pháp năm 2013, Nhà nước là đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý các tài sản thuộc sở hữu toàn dân. Điều này cho thấy, Nhà nước là chủ thể có quyền chiếm hữu, sử dụng và định đoạt các tài sản này. Do đó, trong Bộ luật Dân sự năm 2015, vai trò của Nhà nước trong việc chiếm hữu, sử dụng và định đoạt tài sản công đã được ghi nhận một cách cụ thể.

Thứ ba, tài sản thuộc hình thức sở hữu toàn dân là một hình thức sở hữu đặc biệt, không thể coi là một dạng của sở hữu riêng hoặc sở hữu chung. Chính vì vậy, các quy định pháp lý liên quan đến sở hữu toàn dân tạo ra một chế độ pháp lý riêng biệt đối với hình thức sở hữu này, nhằm bảo vệ quyền lợi và quản lý tài sản công một cách hiệu quả.

Xem thêm: 1Hóa đơn giá trị gia tăng tiếng anh là gì?2>Hóa đơn giá trị gia tăng tiếng anh là gì?

4. Câu hỏi thường gặp

Hình thức sở hữu chỉ áp dụng cho tài sản cá nhân?

Không, hình thức sở hữu áp dụng cho cả tài sản cá nhân và tài sản chung. Tài sản cá nhân là tài sản thuộc sở hữu riêng của một cá nhân, còn tài sản chung là tài sản thuộc sở hữu của nhiều cá nhân hoặc tổ chức.

Hình thức sở hữu chỉ có một loại duy nhất?

Không, có nhiều hình thức sở hữu khác nhau, tùy thuộc vào loại tài sản, số lượng chủ sở hữu và quy định của pháp luật. Ví dụ: sở hữu cá nhân, sở hữu chung, sở hữu nhà nước, sở hữu của tổ chức.

Hình thức sở hữu không ảnh hưởng đến quyền sử dụng tài sản?

Không, hình thức sở hữu trực tiếp ảnh hưởng đến quyền sử dụng tài sản. Mỗi hình thức sở hữu sẽ quy định những quyền hạn và nghĩa vụ khác nhau của người sở hữu đối với tài sản.

Hy vọng qua bài viết, ACC Đồng Nai  đã giúp quý khách hàng hiểu rõ hơn về Hình thức sở hữu là gì? Đừng ngần ngại hãy liên hệ với ACC  Đồng Nai nếu quý khách hàng có bất kỳ thắc mắc gì cần tư vấn giải quyết.