Án phí dân sự là một trong những vấn đề pháp lý quan trọng mà bất kỳ cá nhân, tổ chức nào khi tham gia tố tụng đều cần nắm rõ để chủ động về chi phí và quyền lợi của mình. Việc hiểu đúng quy định về loại phí này không chỉ giúp quá trình khởi kiện diễn ra thuận lợi mà còn tránh được những rủi ro pháp lý không đáng có. Trong bài viết dưới đây, hãy cùng ACC Đồng Nai tìm hiểu chi tiết về vấn đề này.

1. Án phí dân sự là gì? Tìm hiểu theo quy định mới nhất

Án phí dân sự là khoản tiền đương sự phải nộp vào ngân sách nhà nước khi vụ án dân sự được Tòa án giải quyết theo thủ tục tố tụng. Theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 và Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14, án phí dân sự gồm án phí sơ thẩm và án phí phúc thẩm. Án phí sơ thẩm áp dụng khi vụ án được giải quyết ở cấp sơ thẩm; án phí phúc thẩm phát sinh khi bản án, quyết định sơ thẩm bị kháng cáo hoặc kháng nghị và được xem xét theo thủ tục phúc thẩm.

Căn cứ pháp lý trực tiếp để xác định mức thu, trường hợp miễn, giảm và nghĩa vụ nộp án phí là Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14, có hiệu lực từ ngày 01/01/2017. Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 quy định về nghĩa vụ nộp tiền tạm ứng án phí, án phí và trình tự giải quyết vụ án.

2. Các loại án phí dân sự và đối tượng phải nộp

Theo quy định hiện hành, án phí dân sự được phân loại theo cấp xét xử và tính chất vụ án. Án phí dân sự sơ thẩm áp dụng đối với vụ án được giải quyết lần đầu tại Tòa án có thẩm quyền; án phí dân sự phúc thẩm áp dụng khi vụ án được xét xử lại theo thủ tục phúc thẩm. Mức án phí có thể khác nhau giữa tranh chấp dân sự, hôn nhân và gia đình, lao động với tranh chấp kinh doanh, thương mại.

Đối tượng phải chịu án phí được xác định căn cứ vào kết quả giải quyết vụ án và quy định của Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14. Thông thường, đương sự có yêu cầu không được Tòa án chấp nhận phải chịu án phí tương ứng với phần yêu cầu không được chấp nhận; các bên cũng có thể phải chịu án phí theo tỷ lệ nghĩa vụ được Tòa án xác định.

Một số trường hợp được miễn hoặc giảm án phí theo quy định, như người lao động khởi kiện đòi tiền lương, trợ cấp thôi việc, bảo hiểm xã hội; người yêu cầu cấp dưỡng; cá nhân thuộc diện được miễn, giảm theo Điều 12 và Điều 13 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14. Việc miễn, giảm cần căn cứ vào đúng đối tượng, loại vụ án và giấy tờ chứng minh theo quy định.

Xem thêm: Bản án dân sự là gì? Tìm hiểu chi tiết

3. Cách xác định mức án phí dân sự theo quy định mới

Mức án phí dân sự phụ thuộc vào việc vụ án có giá ngạch hay không có giá ngạch. Đối với vụ án dân sự, hôn nhân và gia đình không có giá ngạch, án phí sơ thẩm là 300.000 đồng. Án phí phúc thẩm đối với tranh chấp dân sự, hôn nhân và gia đình, lao động là 300.000 đồng. Riêng tranh chấp kinh doanh, thương mại có mức án phí riêng theo Danh mục án phí ban hành kèm Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14.

Đối với vụ án dân sự có giá ngạch, mức án phí sơ thẩm được tính theo giá trị tài sản có tranh chấp:

• Từ 6.000.000 đồng trở xuống: 300.000 đồng.
• Trên 6.000.000 đồng đến 400.000.000 đồng: 5% giá trị tài sản tranh chấp.
• Trên 400.000.000 đồng đến 800.000.000 đồng: 20.000.000 đồng cộng 4% phần giá trị vượt 400.000.000 đồng.
• Trên 800.000.000 đồng đến 2.000.000.000 đồng: 36.000.000 đồng cộng 3% phần giá trị vượt 800.000.000 đồng.
• Trên 2.000.000.000 đồng đến 4.000.000.000 đồng: 72.000.000 đồng cộng 2% phần giá trị vượt 2.000.000.000 đồng.
• Trên 4.000.000.000 đồng: 112.000.000 đồng cộng 0,1% phần giá trị vượt 4.000.000.000 đồng.

Các mức trên áp dụng đối với tranh chấp dân sự, hôn nhân và gia đình có giá ngạch. Tranh chấp kinh doanh, thương mại và lao động có biểu mức riêng, do đó cần xác định đúng quan hệ tranh chấp trước khi tính án phí.

4. Thủ tục nộp tiền tạm ứng án phí và án phí dân sự

Quy trình nộp tiền tạm ứng án phí dân sự được thực hiện theo các bước cụ thể, bảo đảm đúng thời hạn và quy định pháp luật.

Bước 1: Nhận thông báo nộp tiền tạm ứng án phí từ Tòa án

Sau khi nhận đơn khởi kiện và tài liệu kèm theo, nếu vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết và người khởi kiện phải nộp tạm ứng án phí, Thẩm phán sẽ thông báo số tiền cần nộp. Theo khoản 2 Điều 195 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, người khởi kiện có 07 ngày kể từ ngày nhận được giấy báo để nộp tiền tạm ứng án phí và gửi biên lai cho Tòa án.

Bước 2: Tiến hành nộp tiền tại cơ quan có thẩm quyền

Người khởi kiện thực hiện nộp tiền theo hướng dẫn trong giấy báo của Tòa án, tại cơ quan thi hành án dân sự có thẩm quyền hoặc theo phương thức thu được hướng dẫn. Sau khi nộp, cần giữ lại biên lai để làm căn cứ xác nhận việc hoàn thành nghĩa vụ. Cơ quan thi hành án dân sự hiện được tổ chức theo mô hình cấp tỉnh và khu vực.

Bước 3: Nộp biên lai cho Tòa án để hoàn tất thủ tục

Sau khi nộp tiền, người khởi kiện gửi biên lai cho Tòa án để được xem xét thụ lý vụ án. Trường hợp được miễn hoặc không phải nộp tiền tạm ứng án phí, người khởi kiện cần cung cấp giấy tờ chứng minh để Tòa án xem xét theo quy định. Nếu không nộp tiền và không thuộc trường hợp được miễn, không phải nộp, Tòa án xử lý đơn theo quy định tại Điều 195 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.

5. Câu hỏi thường gặp

Án phí dân sự có được hoàn trả trong trường hợp nào không?

Tiền tạm ứng án phí được hoàn trả trong các trường hợp luật định, chẳng hạn khi người khởi kiện rút toàn bộ yêu cầu và Tòa án đình chỉ giải quyết vụ án theo điểm c khoản 1 Điều 217 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015. Việc hoàn trả còn phụ thuộc lý do đình chỉ và Điều 18 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14; không phải mọi trường hợp đình chỉ hoặc thỏa thuận đều được hoàn trả toàn bộ.

Nếu không nộp tiền tạm ứng án phí đúng hạn thì hậu quả pháp lý là gì?

Theo Điều 195 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, người khởi kiện phải nộp tiền tạm ứng án phí trong 07 ngày kể từ ngày nhận giấy báo. Nếu không nộp và không thuộc trường hợp được miễn, không phải nộp, Tòa án có thể trả lại đơn khởi kiện; trường hợp này không đồng nghĩa với việc Tòa án đình chỉ một vụ án đã thụ lý.

Mức án phí dân sự phúc thẩm được tính như thế nào?

Án phí phúc thẩm đối với tranh chấp dân sự, hôn nhân và gia đình, lao động là 300.000 đồng. Đối với tranh chấp kinh doanh, thương mại, mức án phí phúc thẩm là 2.000.000 đồng theo Danh mục ban hành kèm Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14. Nghĩa vụ chịu án phí được xác định căn cứ vào kết quả xét xử phúc thẩm và quy định pháp luật.

Việc nắm vững các quy định về án phí dân sự là yếu tố quan trọng giúp đương sự chủ động trong quá trình tham gia tố tụng, tránh những rủi ro không đáng có. Nếu bạn cần hỗ trợ pháp lý chi tiết hoặc có thắc mắc về vấn đề này, hãy liên hệ ACC Đồng Nai để được tư vấn tận tình và chuyên nghiệp.