Cách tính lợi nhuận của doanh nghiệp mới thành lập là yếu tố then chốt giúp các chủ doanh nghiệp trẻ nắm bắt tình hình tài chính, từ đó lập kế hoạch phát triển bền vững. Trong bối cảnh kinh tế cạnh tranh khốc liệt, việc tính toán lợi nhuận chính xác không chỉ giúp tuân thủ pháp luật mà còn tối ưu hóa nguồn lực, tránh rủi ro tài chính không đáng có. Cùng ACC Đồng Nai khám phá cách thức thực hiện hiệu quả.

1. Cách tính lợi nhuận của doanh nghiệp mới thành lập chuẩn

Cách tính lợi nhuận của doanh nghiệp mới thành lập về cơ bản dựa trên sự chênh lệch giữa tổng thu nhập đạt được và các khoản chi phí hợp lý, hợp lệ phát sinh trong kỳ kế toán.

Căn cứ vào Luật Kế toán 2015 và các chuẩn mực kế toán Việt Nam, lợi nhuận được chia thành các cấp độ để đánh giá chi tiết từng mảng hoạt động. Lợi nhuận gộp được tính bằng cách lấy doanh thu thuần trừ đi giá vốn hàng bán, phản ánh hiệu quả trực tiếp của việc sản xuất hoặc cung cấp dịch vụ. Sau đó, doanh nghiệp xác định lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh bằng cách lấy lợi nhuận gộp cộng doanh thu tài chính, trừ đi chi phí tài chính, chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp.

Đối với các đơn vị mới, việc hạch toán phải đặc biệt lưu ý đến các khoản giảm trừ doanh thu như chiết khấu thương mại hay hàng bán bị trả lại để có con số doanh thu thuần chính xác. Kết quả cuối cùng là lợi nhuận sau thuế, được xác định bằng lợi nhuận trước thuế trừ đi chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN). Việc áp dụng đúng công thức này theo hướng dẫn tại Thông tư 200/2014/TT-BTC giúp chủ doanh nghiệp kiểm soát được dòng tiền thực tế và giá trị tích lũy sau khi đã hoàn thành mọi nghĩa vụ với ngân sách nhà nước.

2. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc tính lợi nhuận cho doanh nghiệp mới

Thực tế vận hành của một doanh nghiệp mới thường phức tạp hơn các mô hình đã ổn định do sự xuất hiện của các khoản chi phí khởi tạo và biến động thị trường ban đầu.

• Tác động của chi phí đầu tư ban đầu và khấu hao tài sản

Doanh nghiệp mới thành lập thường phải chịu gánh nặng từ các khoản chi phí thành lập như lệ phí đăng ký, mua sắm trang thiết bị, con dấu và chữ ký số. Theo Luật Kế toán 2015, các tài sản cố định này không được đưa hết vào chi phí một lần mà phải thực hiện trích khấu hao theo thời gian sử dụng hữu ích. Phương pháp khấu hao (đường thẳng hoặc số dư giảm dần) quy định tại Thông tư 45/2013/TT-BTC sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí hàng tháng, từ đó làm thay đổi con số lợi nhuận kế toán trong những năm đầu hoạt động.

• Biến động doanh thu thuần và chi phí vận hành thực tế

Trong giai đoạn đầu, doanh thu thường chưa ổn định do thương hiệu chưa có chỗ đứng, trong khi các chi phí cố định như thuê văn phòng, lương nhân sự và chi phí marketing lại chiếm tỷ trọng lớn. Ngoài ra, giá vốn hàng bán có thể cao hơn dự kiến do chưa tối ưu được nguồn cung ứng hoặc chi phí logistics phát sinh. Việc theo dõi sát sao các yếu tố này giúp doanh nghiệp nhận diện được điểm hòa vốn và điều chỉnh giá bán hoặc định mức chi phí kịp thời để bảo vệ chỉ tiêu lợi nhuận mục tiêu.

• Chính sách ưu đãi thuế và các khoản chi phí không được trừ

Cách tính lợi nhuận của doanh nghiệp mới thành lập chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ chính sách thuế TNDN. Luật Thuế TNDN 2025 quy định mức thuế suất phổ thông là 20%, tuy nhiên doanh nghiệp mới có thể được hưởng các gói ưu đãi thuế nếu hoạt động trong lĩnh vực hoặc địa bàn ưu tiên. Cần lưu ý rằng lợi nhuận kế toán và lợi nhuận tính thuế thường có sự chênh lệch do các khoản chi phí không có hóa đơn chứng từ hợp lệ hoặc vượt định mức sẽ bị loại ra khi quyết toán thuế, làm tăng số thuế phải nộp và giảm lợi nhuận ròng thực tế.

Xem thêm: Kinh doanh khách sạn có phải thành lập doanh nghiệp?

3. Lưu ý quan trọng khi áp dụng cách tính lợi nhuận cho doanh nghiệp mới

Để con số lợi nhuận phản ánh đúng bản chất kinh doanh, chủ doanh nghiệp cần tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc ghi nhận và phân loại tài chính theo quy định pháp luật.

• Nguyên tắc dồn tích và tính nhất quán trong kế toán

Luật Kế toán 2015 yêu cầu doanh nghiệp ghi nhận doanh thu và chi phí tại thời điểm phát sinh, không phụ thuộc vào thời điểm thực tế thu hay chi tiền (nguyên tắc dồn tích). Điều này cực kỳ quan trọng đối với doanh nghiệp mới để tránh tình trạng "lãi ảo" khi có đơn hàng lớn nhưng chưa thu được tiền, hoặc bỏ sót các khoản nợ phải trả cho nhà cung cấp. Việc duy trì phương pháp kế toán nhất quán trong suốt năm tài chính đảm bảo số liệu lợi nhuận có khả năng so sánh và phục vụ hiệu quả cho công tác kiểm toán sau này.

• Tách biệt chi phí thành lập và chi phí vận hành thường xuyên

Nhiều chủ doanh nghiệp mới thường nhầm lẫn giữa vốn đầu tư ban đầu và chi phí vận hành hàng tháng. Theo Thông tư 200/2014/TT-BTC, các chi phí phát sinh trước khi thành lập như khảo sát thị trường, đào tạo nhân sự sơ bộ cần được tập hợp và phân bổ dần (không quá 3 năm) để không làm méo mó kết quả kinh doanh của tháng đầu tiên. Việc tách bạch rõ ràng giúp nhà quản trị thấy được hiệu quả thực tế từ hoạt động cốt lõi của công ty thay vì bị che lấp bởi các khoản đầu tư một lần.

• Kiểm soát dòng tiền và mối quan hệ với lợi nhuận ròng

Một doanh nghiệp có lợi nhuận dương vẫn có thể đứng trước nguy cơ phá sản nếu dòng tiền âm (không có tiền mặt để chi trả nợ đến hạn). Lợi nhuận là con số trên sổ sách dựa trên các quy tắc phân bổ, trong khi dòng tiền là sự chuyển động thực của tiền mặt. Doanh nghiệp mới cần lập báo cáo lưu chuyển tiền tệ song song với báo cáo kết quả kinh doanh để đảm bảo lợi nhuận đạt được có thể chuyển hóa thành năng lực tài chính thực tế, phục vụ tái đầu tư hoặc chi trả cổ tức.

Xem thêm: Doanh nghiệp thành lập dưới 3 tháng có được gộp BCTC?

4. Quy trình báo cáo lợi nhuận và tuân thủ thuế cho doanh nghiệp mới

Quy trình xác định và báo cáo lợi nhuận cần được chuẩn hóa để đảm bảo tính kịp thời và tuân thủ các quy định về kê khai thuế theo Luật Quản lý thuế hiện hành.

Bước 1: Thu thập chứng từ và ghi nhận doanh thu chi phí

Doanh nghiệp bắt đầu bằng việc tập hợp đầy đủ hóa đơn điện tử, phiếu thu, phiếu chi và các chứng từ ngân hàng. Mọi khoản thu từ bán hàng, cung cấp dịch vụ hay hoạt động tài chính phải được ghi nhận đúng kỳ theo Thông tư 200/2014/TT-BTC. Đồng thời, kế toán cần phân loại chi phí thành giá vốn, chi phí bán hàng và quản lý. Việc số hóa toàn bộ chứng từ ngay từ đầu giúp doanh nghiệp mới dễ dàng tra cứu và đối soát, hạn chế tối đa việc bỏ sót chi phí dẫn đến đóng thuế cao hơn thực tế.

Bước 2: Thực hiện các bút toán kết chuyển và tính lợi nhuận gộp

Tại thời điểm cuối kỳ kế toán (tháng hoặc quý), doanh nghiệp thực hiện kết chuyển doanh thu và chi phí vào tài khoản xác định kết quả kinh doanh. Bước này bao gồm việc xác định giá vốn hàng bán cho lượng sản phẩm đã tiêu thụ trong kỳ. Lợi nhuận gộp được tính toán đầu tiên để đánh giá tỷ suất sinh lời trên mỗi sản phẩm, từ đó giúp bộ phận kinh doanh cân đối lại chiến lược chiết khấu hoặc khuyến mãi nhằm duy trì biên lợi nhuận an toàn.

Bước 3: Điều chỉnh lợi nhuận tính thuế và lập báo cáo tài chính

Dựa trên lợi nhuận kế toán trước thuế, doanh nghiệp tiến hành rà soát các khoản điều chỉnh tăng, giảm theo Luật Thuế TNDN 2025 (như các khoản chi không có chứng từ hợp lệ). Sau khi xác định lợi nhuận chịu thuế và áp dụng các ưu đãi miễn giảm (nếu có), kế toán tính toán thuế TNDN phải nộp. Kết quả sau cùng là lợi nhuận sau thuế được trình bày trên Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh. Đây là tài liệu quan trọng để gửi cơ quan thuế và làm cơ sở để các nhà đầu tư đánh giá tiềm năng của doanh nghiệp.

Bước 4: Lưu trữ hồ sơ và đối chiếu sau báo cáo

Sau khi hoàn tất quy trình báo cáo, toàn bộ chứng từ liên quan đến cách tính lợi nhuận phải được lưu trữ tối thiểu 10 năm theo Luật Kế toán. Doanh nghiệp nên thực hiện hậu kiểm để so sánh lợi nhuận thực tế đạt được so với kế hoạch tài chính đã lập. Việc đánh giá sự chênh lệch này giúp chủ doanh nghiệp rút kinh nghiệm trong quản lý định mức chi phí, tối ưu hóa các khoản thuế và cải thiện quy trình vận hành cho các kỳ kinh doanh tiếp theo.

5. Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp mới chưa có doanh thu có phải báo cáo lợi nhuận không?

Có. Theo quy định, doanh nghiệp mới thành lập dù chưa phát sinh doanh thu vẫn phải thực hiện báo cáo tài chính và báo cáo kết quả kinh doanh. Trong trường hợp này, doanh thu sẽ bằng 0 và lợi nhuận sẽ là số âm (lỗ) tương ứng với các chi phí vận hành đã phát sinh (thuê mặt bằng, lương nhân viên, lệ phí…).

Chi phí marketing ban đầu được tính vào lợi nhuận như thế nào?

Chi phí marketing, quảng cáo nhằm giới thiệu thương hiệu mới được tính vào chi phí bán hàng của kỳ phát sinh. Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp chi một khoản lớn cho chiến dịch khởi động có tác dụng cho nhiều năm, kế toán có thể hạch toán vào chi phí trả trước và phân bổ dần vào lợi nhuận của các kỳ kế toán sau đó.

Thuế môn bài có ảnh hưởng đến lợi nhuận của doanh nghiệp mới thành lập không?

Hiện nay, theo Nghị định 22/2020/NĐ-CP, doanh nghiệp mới thành lập được miễn lệ phí môn bài trong năm đầu tiên. Do đó, khoản này sẽ không phát sinh trong chi phí quản lý và không làm giảm lợi nhuận của năm đầu hoạt động.

Cách tính lợi nhuận của doanh nghiệp mới thành lập đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa kiến thức kế toán và tuân thủ pháp luật, giúp doanh nghiệp phát triển ổn định từ những bước đầu. Việc áp dụng đúng không chỉ tối ưu hóa tài chính mà còn giảm thiểu rủi ro pháp lý, mang lại lợi thế cạnh tranh lâu dài. Để nhận hỗ trợ chuyên sâu và tránh sai sót, hãy liên hệ ACC Đồng Nai ngay hôm nay. Đừng chần chừ, hành động ngay để lợi nhuận của bạn được quản lý chuyên nghiệp.