Doanh nghiệp thành lập dưới 3 tháng thường gặp thách thức trong việc lập báo cáo tài chính (BCTC) đầu tiên, đặc biệt khi thời gian hoạt động ngắn có thể ảnh hưởng đến tính đầy đủ của thông tin. Việc gộp BCTC không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ quy định pháp luật mà còn tối ưu hóa quy trình kế toán, tránh các sai sót không đáng có. Hiểu rõ vấn đề này là rất quan trọng để đảm bảo hoạt động kinh doanh suôn sẻ ngay từ giai đoạn đầu. Cùng ACC Đồng Nai tìm hiểu chi tiết qua bài viết dưới đây.

1. Doanh nghiệp thành lập dưới 3 tháng có được gộp BCTC?

Theo quy định pháp luật về kế toán hiện hành, các doanh nghiệp mới thành lập có khoảng thời gian hoạt động ban đầu ngắn được phép gộp kỳ kế toán để đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Cụ thể, Luật Kế toán 2015 quy định rằng nếu kỳ kế toán năm đầu tiên của doanh nghiệp ngắn hơn 03 tháng tính từ ngày cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp đến ngày kết thúc năm tài chính, doanh nghiệp được phép cộng kỳ kế toán này vào kỳ kế toán năm tiếp theo. Điều này có nghĩa là thay vì phải lập một bộ báo cáo tài chính chỉ cho 1 hoặc 2 tháng hoạt động, doanh nghiệp có thể lập một bộ báo cáo chung cho khoảng thời gian từ 13 đến 15 tháng.

Việc gộp này không phải là sự trốn tránh nghĩa vụ mà là một cơ chế linh hoạt để số liệu kế toán có đủ độ dày và tính thuyết phục. Doanh nghiệp chỉ cần đảm bảo rằng tổng thời gian của kỳ kế toán gộp không được vượt quá 15 tháng theo quy chuẩn. Đây là điều kiện thuận lợi giúp các chủ doanh nghiệp mới tập trung vào việc ổn định bộ máy vận hành và kinh doanh trong những ngày đầu còn nhiều bỡ ngỡ.

2. Cơ sở pháp lý và điều kiện áp dụng gộp BCTC cho doanh nghiệp mới

Để áp dụng cơ chế gộp báo cáo tài chính một cách hợp lệ, doanh nghiệp cần đối chiếu trực tiếp với các văn bản quy phạm pháp luật đang có hiệu lực.

• Căn cứ xác định kỳ kế toán theo quy định hiện hành

Điều 12 Luật Kế toán 2015 và Điều 3 Thông tư 200/2014/TT-BTC đã xác lập khung pháp lý rõ ràng cho vấn đề này. Nếu doanh nghiệp thành lập sau ngày 01/10 (đối với năm tài chính kết thúc vào 31/12) thì thời gian hoạt động đến cuối năm chắc chắn dưới 03 tháng, đủ điều kiện để thực hiện gộp kỳ kế toán. Quy định này cũng được nhắc lại tương tự tại Thông tư 133/2016/TT-BTC dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, tạo sự thống nhất trong việc áp dụng cho mọi loại hình quy mô doanh nghiệp.

• Điều kiện về tính liên tục và thông báo với cơ quan quản lý

Mặc dù được phép gộp báo cáo, doanh nghiệp phải đảm bảo nguyên tắc kế toán liên tục. Nghĩa là mọi phát sinh kinh tế từ ngày thành lập vẫn phải được ghi sổ và lưu trữ chứng từ đầy đủ, không được để trống dữ liệu. Một điều kiện quan trọng khác là doanh nghiệp nên có văn bản thông báo hoặc ghi chú rõ ràng trong chính sách kế toán áp dụng để cơ quan thuế trực tiếp quản lý nắm bắt được lộ trình nộp báo cáo. Việc tự ý gộp mà không đảm bảo hồ sơ chứng từ cho giai đoạn đầu sẽ dẫn đến rủi ro bị loại bỏ chi phí khi quyết toán sau này.

Xem thêm: Cách tính lợi nhuận của doanh nghiệp mới thành lập chuẩn

3. Lợi ích và rủi ro khi gộp BCTC đối với doanh nghiệp thành lập dưới 3 tháng

Lựa chọn gộp kỳ kế toán mang lại những ưu điểm vượt trội về quản trị nhưng cũng đòi hỏi sự cẩn trọng nhất định trong việc kiểm soát số liệu xuyên suốt hai năm tài chính.

• Tối ưu hóa chi phí vận hành và tính minh bạch của số liệu

Lợi ích trực tiếp nhất là giảm bớt gánh nặng về chi phí thuê dịch vụ kế toán hoặc kiểm toán cho một kỳ báo cáo ngắn ngủi. Khi gộp báo cáo, các chỉ tiêu tài chính như doanh thu, lợi nhuận và dòng tiền được trình bày trong một chu kỳ đủ dài, giúp các nhà đầu tư và ngân hàng có cái nhìn toàn diện hơn về tiềm năng phát triển.

Theo Thông tư 200/2014/TT-BTC, báo cáo gộp giúp phản ánh đúng bản chất của các chi phí khởi nghiệp thường phát sinh lớn ở những tháng đầu, tránh tình trạng báo cáo năm đầu bị lỗ quá sâu làm ảnh hưởng đến hồ sơ năng lực của doanh nghiệp.

• Rủi ro tích tụ sai sót và áp lực kiểm soát chứng từ

Ngược lại, rủi ro lớn nhất khi gộp báo cáo là việc quản lý chứng từ bị lỏng lẻo trong thời gian dài (lên đến 15 tháng). Nếu kế toán không chốt số liệu định kỳ, các sai sót từ những tháng đầu tiên có thể gây hệ lụy dây chuyền đến toàn bộ bộ chỉ số của năm tiếp theo.

Ngoài ra, việc gộp báo cáo tài chính không đồng nghĩa với việc gộp các loại tờ khai thuế khác. Doanh nghiệp vẫn phải nộp tờ khai thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân theo quý. Nếu nhầm lẫn giữa việc "gộp báo cáo tài chính" và "gộp kê khai thuế", doanh nghiệp sẽ đối mặt với mức phạt chậm nộp rất cao theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP.

Xem thêm: Việt kiều thành lập công ty tại Việt Nam theo quy định mới

4. Hướng dẫn thực hiện gộp BCTC cho doanh nghiệp thành lập dưới 3 tháng

Quy trình gộp báo cáo tài chính phải được thực hiện một cách khoa học để đảm bảo số liệu giữa hai năm tài chính được kết nối mạch lạc và đúng quy chuẩn.

Bước 1: Thiết lập hệ thống sổ sách và lưu trữ chứng từ ban đầu

Ngay sau khi có giấy phép, doanh nghiệp phải mở sổ kế toán và ghi chép tất cả các nghiệp vụ phát sinh như góp vốn, mua sắm tài sản cố định, chi phí thành lập. Theo Luật Kế toán 2015, các chứng từ gốc như hóa đơn điện tử, biên lai lệ phí phải được lưu trữ cẩn thận. Do doanh nghiệp sẽ không nộp báo cáo vào cuối năm đầu tiên, việc kiểm kê tài sản và đối chiếu công nợ vào ngày 31/12 vẫn cần được thực hiện nội bộ để chốt số dư chuẩn xác, chuẩn bị cho việc tích hợp vào kỳ sau.

Bước 2: Tích hợp số liệu vào kỳ kế toán năm tiếp theo

Khi lập báo cáo tài chính cho năm tài chính thứ hai, kế toán sẽ lấy số dư đầu kỳ là 0 (đối với các tài khoản tài sản, nguồn vốn) tại ngày thành lập của năm trước. Mọi phát sinh của giai đoạn dưới 3 tháng của năm trước sẽ được cộng dồn vào phát sinh của năm hiện tại. Trên các biểu mẫu báo cáo theo Thông tư 200/2014/TT-BTC hoặc Thông tư 133/2016/TT-BTC, doanh nghiệp cần ghi rõ kỳ báo cáo bắt đầu từ ngày thành lập đến ngày kết thúc năm tài chính thứ hai. Việc sử dụng phần mềm kế toán có tính năng thiết lập kỳ kế toán tùy chỉnh là rất cần thiết để tránh nhầm lẫn trong việc tính toán khấu hao và phân bổ chi phí.

Bước 3: Thuyết minh báo cáo và nộp hồ sơ quyết toán

Trong Bản thuyết minh báo cáo tài chính, doanh nghiệp bắt buộc phải giải trình về việc gộp kỳ kế toán theo quy định pháp luật. Nội dung giải trình cần nêu rõ ngày thành lập, căn cứ pháp lý áp dụng và xác nhận kỳ báo cáo dài hơn 12 tháng. Sau đó, doanh nghiệp tiến hành nộp bộ báo cáo này cho cơ quan thuế, cơ quan thống kê và cơ quan đăng ký kinh doanh theo đúng thời hạn 90 ngày kể từ ngày kết thúc năm tài chính thứ hai. Song song đó, doanh nghiệp cũng thực hiện quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp cho toàn bộ quãng thời gian đã gộp để hoàn tất nghĩa vụ với ngân sách nhà nước.

5. Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp gộp BCTC có được gộp luôn tờ khai thuế giá trị gia tăng không?

Không. Việc gộp kỳ kế toán chỉ áp dụng cho Báo cáo tài chính và Quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp. Các loại tờ khai thuế khác như Thuế giá trị gia tăng (VAT) và Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) vẫn phải thực hiện kê khai theo tháng hoặc theo quý bắt đầu từ thời điểm phát sinh giao dịch hoặc từ khi thành lập theo quy định của Luật Quản lý thuế 2019.

Thời hạn nộp báo cáo sau khi gộp được tính như thế nào?

Thời hạn nộp báo cáo tài chính gộp sẽ tính theo thời hạn của năm tài chính thứ hai. Ví dụ, nếu bạn thành lập vào tháng 11/2025 và gộp vào năm 2026, thì thời hạn cuối cùng để nộp báo cáo gộp là ngày thứ 90 kể từ ngày kết thúc năm tài chính 2026 (thường là ngày 31/03/2027).

Nếu doanh nghiệp đã nộp thông báo gộp nhưng sau đó lại muốn lập BCTC riêng thì có được không?

Doanh nghiệp hoàn toàn có quyền thay đổi quyết định nếu thấy việc lập báo cáo tài chính riêng lẻ có lợi hơn cho việc chứng minh năng lực tài chính với đối tác hoặc ngân hàng.

Doanh nghiệp thành lập dưới 3 tháng khi áp dụng gộp BCTC sẽ tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí, đồng thời đảm bảo tuân thủ pháp luật một cách hiệu quả. Việc hiểu rõ quy định từ Luật Kế toán 2015 và các thông tư liên quan giúp doanh nghiệp tránh rủi ro không đáng có, tập trung vào phát triển bền vững. Nếu bạn đang gặp khó khăn trong quy trình này, hãy liên hệ ACC Đồng Nai ngay hôm nay để nhận tư vấn chuyên sâu và hỗ trợ chuyên nghiệp từ đội ngũ chuyên gia. Đừng để thủ tục kế toán cản trở hành trình kinh doanh của bạn!