Chia cổ tức trong công ty cổ phần là một trong những hoạt động quan trọng giúp nhà đầu tư nhận được lợi nhuận từ vốn góp, đồng thời phản ánh sức khỏe tài chính của doanh nghiệp. Việc thực hiện đúng các hình thức chia cổ tức không chỉ đảm bảo quyền lợi cổ đông mà còn tuân thủ nghiêm ngặt quy định pháp luật, tránh các rủi ro pháp lý không đáng có. Cùng ACC Đồng Nai khám phá chi tiết để tối ưu hóa lợi ích đầu tư của bạn.

1. Các hình thức chia cổ tức trong công ty cổ phần

Chia cổ tức trong công ty cổ phần được quy định rõ ràng tại Điều 135 của Luật Doanh nghiệp 2025, cho phép doanh nghiệp linh hoạt lựa chọn hình thức phù hợp với tình hình tài chính và chiến lược phát triển. Hình thức phổ biến nhất là chia bằng tiền mặt, nơi cổ đông nhận được khoản tiền tương ứng với tỷ lệ cổ phần sở hữu.

Khoản tiền này phải được thanh toán bằng Đồng Việt Nam và tuân thủ các phương thức thanh toán theo quy định pháp luật, đảm bảo tính minh bạch và dễ dàng kiểm soát. Ví dụ, nếu công ty quyết định chia 10% cổ tức bằng tiền mặt, mỗi cổ đông sẽ nhận được số tiền tương đương 10% giá trị mệnh giá cổ phần của họ, giúp họ có dòng tiền ngay lập tức để tái đầu tư hoặc sử dụng cá nhân.

Hình thức thứ hai là chia cổ tức bằng cổ phần của chính công ty, thường áp dụng khi doanh nghiệp muốn giữ lại vốn để mở rộng hoạt động mà không làm giảm nguồn lực tài chính. Theo quy định, số cổ phần mới được phát hành sẽ được phân bổ dựa trên tỷ lệ sở hữu hiện tại, giúp cổ đông tăng số lượng cổ phần mà không cần đầu tư thêm vốn.

Điều này đặc biệt hữu ích cho các công ty đang trong giai đoạn tăng trưởng cao, vì nó khuyến khích cổ đông giữ lâu dài và tham gia vào sự phát triển tương lai của doanh nghiệp. Tuy nhiên, hình thức này có thể làm pha loãng giá trị cổ phần nếu không được quản lý tốt, đòi hỏi hội đồng quản trị phải cân nhắc kỹ lưỡng.

Ngoài ra, công ty còn có thể chia cổ tức bằng tài sản khác theo quy định tại Điều lệ công ty, miễn là tài sản đó có giá trị tương đương và được định giá độc lập để đảm bảo công bằng. Hình thức này ít phổ biến hơn nhưng phù hợp với các doanh nghiệp có tài sản phi tiền tệ dồi dào, như bất động sản hoặc hàng hóa. Ví dụ, một công ty sản xuất có thể phân phối sản phẩm của mình cho cổ đông thay vì tiền mặt, giúp tối ưu hóa nguồn lực nội bộ.

2. Điều kiện thực hiện chia cổ tức trong công ty cổ phần

Để tiến hành chia cổ tức trong công ty cổ phần, doanh nghiệp phải đáp ứng các điều kiện cơ bản theo quy định pháp luật, nhằm bảo vệ quyền lợi của tất cả các bên liên quan. Trước hết, công ty cần hoàn thành nghĩa vụ tài chính, bao gồm việc bù đắp lỗ lũy kế từ các năm trước và trích lập các quỹ dự phòng theo Điều lệ. Chỉ khi lợi nhuận sau thuế được xác định rõ ràng và hội đồng quản trị đề xuất mức chia hợp lý, Đại hội đồng cổ đông mới có thẩm quyền phê duyệt. Điều này đảm bảo rằng việc chia cổ tức không ảnh hưởng đến khả năng thanh toán nợ và duy trì hoạt động kinh doanh ổn định.

Một điều kiện quan trọng khác là thời điểm chia phải phù hợp với chu kỳ tài chính của công ty, thường sau khi báo cáo tài chính năm được kiểm toán độc lập. Đối với cổ phần ưu đãi cổ tức theo Điều 117 của Luật Doanh nghiệp 2025, cổ đông ưu đãi có quyền nhận cổ tức cố định trước, ít nhất là 5% giá trị mệnh giá, trước khi chia cho cổ phần phổ thông. Nếu công ty không đáp ứng được mức này, họ có thể bị hạn chế quyền biểu quyết tại Đại hội đồng cổ đông.

Ngoài ra, doanh nghiệp phải công bố thông tin về kế hoạch chia cổ tức kịp thời theo quy định của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, đặc biệt nếu là công ty niêm yết. Việc vi phạm có thể dẫn đến phạt hành chính hoặc mất uy tín trên thị trường. Do đó, các công ty thường tham khảo ý kiến chuyên gia pháp lý để đảm bảo mọi bước đều hợp pháp, từ đó tối ưu hóa lợi ích cho cổ đông mà không gặp rủi ro.

Xem thêm: Theo quy định loại cổ phần nào được chuyển nhượng tự do?

3. Ưu nhược điểm của từng hình thức chia cổ tức

Khi xem xét chia cổ tức trong công ty cổ phần, việc đánh giá ưu nhược điểm của từng hình thức là rất cần thiết để doanh nghiệp đưa ra quyết định phù hợp. Với hình thức chia bằng tiền mặt, ưu điểm lớn nhất là tính thanh khoản cao, giúp cổ đông dễ dàng tiếp cận lợi nhuận và sử dụng ngay lập tức cho các nhu cầu cá nhân hoặc đầu tư khác. Điều này đặc biệt hấp dẫn với các nhà đầu tư ngắn hạn, đồng thời phản ánh rõ ràng hiệu suất kinh doanh của công ty. Tuy nhiên, nhược điểm là nó làm giảm nguồn vốn lưu động của doanh nghiệp, có thể ảnh hưởng đến khả năng đầu tư dự án mới nếu tình hình tài chính không dư dả.

Hình thức chia bằng cổ phần mang lại lợi ích lâu dài bằng cách tăng số lượng cổ phần cho cổ đông mà không làm giảm tiền mặt của công ty, hỗ trợ chiến lược mở rộng kinh doanh. Ưu điểm nổi bật là tính thuế quan trọng điểm hơn so với tiền mặt ở một số trường hợp, và nó khuyến khích cổ đông gắn bó với doanh nghiệp. Mặt khác, nhược điểm là có thể gây pha loãng giá cổ phiếu, dẫn đến giảm giá trị thị trường tạm thời nếu nguồn cung cổ phần tăng đột ngột. Các nhà đầu tư dài hạn thường ưa thích hình thức này, nhưng cần theo dõi kỹ chỉ số tài chính để đánh giá tác động.

Đối với chia bằng tài sản khác, ưu điểm là tận dụng hiệu quả các nguồn lực phi tiền tệ, giúp công ty tránh áp lực dòng tiền và đa dạng hóa lợi ích cho cổ đông. Ví dụ, tài sản như hàng hóa có thể được định giá cao hơn giá thị trường, mang lại giá trị thực tế. Tuy nhiên, nhược điểm lớn là khó khăn trong định giá công bằng và phân phối logistics, có thể dẫn đến tranh chấp nếu cổ đông không đồng thuận. Hình thức này đòi hỏi Điều lệ công ty quy định chi tiết và sự giám sát chặt chẽ từ cơ quan quản lý, làm cho nó phù hợp hơn với các doanh nghiệp quy mô vừa và lớn.

Xem thêm: Quy trình chuyển đổi công ty cổ phần sang công ty TNHH

4. Tác động của chia cổ tức đến cổ đông và doanh nghiệp

Chia cổ tức trong công ty cổ phần không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến mối quan hệ giữa cổ đông và doanh nghiệp. Đối với cổ đông, việc nhận cổ tức đều đặn là tín hiệu tích cực về lợi nhuận ổn định, tăng cường lòng tin và khuyến khích đầu tư thêm. Đặc biệt, với cổ phần ưu đãi theo Điều 117 Luật Doanh nghiệp 2025, cổ đông ưu đãi được ưu tiên nhận cổ tức cố định, giúp họ có dòng thu nhập ổn định hơn so với cổ phần phổ thông. Tuy nhiên, nếu công ty lạm dụng hình thức chia bằng cổ phần, cổ đông có thể lo ngại về sự pha loãng quyền lợi, đòi hỏi họ phải theo dõi sát sao các quyết định của hội đồng quản trị.

Từ góc độ doanh nghiệp, chia cổ tức trong công ty cổ phần giúp nâng cao hình ảnh trên thị trường chứng khoán, thu hút nhà đầu tư mới và cải thiện chỉ số tài chính như tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu. Nó cũng là công cụ để cân bằng giữa việc trả thưởng cho cổ đông và giữ vốn cho phát triển, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế biến động. Mặt khác, nếu chia không hợp lý, doanh nghiệp có thể gặp khó khăn về dòng tiền, ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh. Các công ty thường sử dụng dữ liệu tài chính lịch sử để dự báo, đảm bảo quyết định chia cổ tức hỗ trợ mục tiêu dài hạn như tăng trưởng doanh thu và mở rộng thị phần.

5. Câu hỏi thường gặp

Chia cổ tức bằng tiền mặt có phải nộp thuế không?

Nhà nước hỗ trợ chuỗi giá trị theo Nghị định 80/2021/NĐ-CP thông qua đào tạo, tư vấn, hỗ trợ tài chính và ưu tiên dự án tác động lớn đến việc làm, xuất khẩu. Doanh nghiệp có thể đăng ký tại cơ quan chức năng địa phương để nhận hỗ trợ, thúc đẩy liên kết kinh tế và phát triển quốc gia.

Làm thế nào để cổ đông ưu đãi nhận cổ tức?

Cổ đông sở hữu cổ phần ưu đãi cổ tức (Điều 117 Luật Doanh nghiệp 2025) được nhận cổ tức cố định tối thiểu 5% mệnh giá và ưu tiên trước cổ đông phổ thông. Nếu chưa chi đủ, phần còn lại được trả ở kỳ sau trước khi chia cho cổ đông khác. Quy định này đảm bảo quyền lợi và thu nhập ổn định cho cổ đông ưu đãi.

Công ty lỗ có được chia cổ tức không?

Công ty cổ phần đang lỗ thì không được chia cổ tức theo Điều 135 Luật Doanh nghiệp 2025, vì phải bù lỗ và hoàn thành nghĩa vụ tài chính trước. Chỉ khi lợi nhuận sau thuế dương mới được chia, nếu vi phạm HĐQT có thể bị xử lý.

Chia cổ tức trong công ty cổ phần là yếu tố then chốt quyết định sức hút của doanh nghiệp đối với nhà đầu tư, đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về pháp lý và chiến lược tài chính. Việc lựa chọn hình thức phù hợp không chỉ tối ưu hóa lợi nhuận mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của công ty. Để nhận tư vấn chuyên sâu và hỗ trợ thực hiện đúng quy định, hãy liên hệ ACC Đồng Nai ngay hôm nay.