Sáng mở cửa hàng, tối lo công an kiểm tra là tâm lý chung của nhiều chủ hộ kinh doanh khi chưa hoàn tất thủ tục pháp lý. Một câu hỏi gây tranh cãi lớn hiện nay là: Liệu lực lượng công an được phạt không giấy phép kinh doanh không hay đây là thẩm quyền riêng của Quản lý thị trường và UBND? Việc hiểu sai luật không chỉ khiến bạn lo lắng vô ích mà còn có thể dẫn đến việc bị xử phạt sai thẩm quyền. Bài viết này ACC Đồng Nai sẽ làm rõ quyền hạn của lực lượng chức năng để bạn yên tâm kinh doanh.

1. Công an có quyền phạt không giấy phép kinh doanh không?

Theo các quy định pháp luật hiện hành, lực lượng Công an nhân dân có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong một số trường hợp liên quan đến công an được phạt không giấy phép kinh doanh không, nhưng không phải là thẩm quyền chính. Cụ thể, theo Nghị định quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế hoạch và đầu tư, Công an có quyền lập biên bản và xử phạt khi phát hiện vi phạm về đăng ký kinh doanh kèm theo các yếu tố ảnh hưởng đến an ninh trật tự xã hội. Tuy nhiên, thẩm quyền chính thuộc về UBND các cấp và Quản lý thị trường. Công an thường chỉ can thiệp khi kiểm tra địa bàn phát hiện dấu hiệu vi phạm liên quan đến trật tự công cộng hoặc an toàn giao thông đường bộ theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 và Nghị định 168/2024/NĐ-CP.

2. Thẩm quyền của lực lượng Công an trong việc kiểm tra hoạt động kinh doanh

Lực lượng Công an nhân dân đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì an ninh trật tự, và trong quá trình đó, họ có thể kiểm tra giấy phép kinh doanh nếu phát hiện dấu hiệu vi phạm.

2.1. Công an quản lý hành chính về trật tự xã hội (Cảnh sát khu vực)

Cảnh sát khu vực (Công an xã/phường) có quyền kiểm tra giấy phép kinh doanh trong phạm vi quản lý địa bàn, đặc biệt khi kết hợp với kiểm tra cư trú hoặc an ninh trật tự. Theo Nghị định quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế hoạch và đầu tư, họ có thể xử phạt nếu vi phạm kèm theo yếu tố ảnh hưởng đến trật tự xã hội.

2.2. Cảnh sát kinh tế và Cảnh sát phòng cháy chữa cháy

Cảnh sát kinh tế xử lý các vi phạm về kinh doanh có điều kiện liên quan đến an ninh quốc gia hoặc tội phạm kinh tế. Cảnh sát phòng cháy chữa cháy kiểm tra giấy phép khi kinh doanh ngành nghề có rủi ro cháy nổ, và có quyền xử phạt theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 nếu vi phạm ảnh hưởng đến an toàn giao thông đường bộ.

3. Mức phạt hành chính khi kinh doanh không có giấy phép

Mức phạt cho hành vi kinh doanh không có giấy phép được quy định tại Nghị định quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế hoạch và đầu tư. Đối với hộ kinh doanh, mức phạt dao động từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng tùy theo mức độ vi phạm và lợi nhuận bất chính, áp dụng cho cả cá nhân và tổ chức (gấp đôi đối với tổ chức). Ngoài ra, có thể bị buộc nộp lại lợi nhuận bất hợp pháp và tạm đình chỉ hoạt động.

Các trường hợp Công an thường kiểm tra giấy phép kinh doanh:

• Kiểm tra cư trú, tạm trú tại địa điểm kinh doanh.
• Kiểm tra các ngành nghề kinh doanh có điều kiện về an ninh trật tự (cầm đồ, karaoke, khách sạn…).
• Thực hiện chuyên đề kiểm tra liên ngành theo quyết định của UBND.
• Khi có dấu hiệu tội phạm hoặc vi phạm pháp luật hình sự, kinh tế nghiêm trọng.

Xem thêm: Hướng dẫn thay đổi giấy phép kinh doanh công ty cổ phần

4. Phân biệt thẩm quyền xử phạt giữa Công an và Quản lý thị trường

Công an tập trung vào khía cạnh an ninh trật tự và an toàn giao thông theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, trong khi Quản lý thị trường chuyên xử lý vi phạm thương mại trực tiếp theo Nghị định quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế hoạch và đầu tư. Nếu Công an phát hiện vi phạm kinh doanh thuần túy, họ sẽ chuyển hồ sơ cho cơ quan có thẩm quyền chính.

Xem thêm: Thủ tục xin giấy phép kinh doanh phòng gym chi tiết

5. Quy trình kiểm tra hộ kinh doanh đúng luật của lực lượng chức năng

Quy trình kiểm tra theo Luật Doanh nghiệp 2020 và Nghị định quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế hoạch và đầu tư bao gồm các bước sau:

• Bước 1: Thông báo kiểm tra (nếu không đột xuất), lực lượng chức năng xuất trình giấy tờ tùy thân và quyết định kiểm tra.
• Bước 2: Kiểm tra thực tế hoạt động kinh doanh, yêu cầu xuất trình giấy phép kinh doanh hoặc kiểm tra qua hệ thống dữ liệu quốc gia (VNeID/eTax).
• Bước 3: Lập biên bản vi phạm nếu phát hiện lỗi, giải thích quyền lợi cho chủ hộ.
• Bước 4: Xử lý theo thẩm quyền, có thể tạm giữ tang vật nếu cần thiết để thi hành quyết định.

6. Cách xử lý khi bị xử phạt không đúng thẩm quyền hoặc sai quy định

Nếu bị xử phạt sai thẩm quyền, chủ hộ có quyền khiếu nại theo Luật Khiếu nại 2011 (sửa đổi).

• Bước 1: Gửi đơn khiếu nại đến cơ quan xử phạt trong vòng 10 ngày.
• Bước 2: Yêu cầu kiểm tra lại hồ sơ và chứng cứ.
• Bước 3: Nếu cần, khởi kiện tại tòa án hành chính để bảo vệ quyền lợi.

7. Câu hỏi thường gặp

Công an xã có được vào nhà kiểm tra giấy phép kinh doanh không?

Công an xã có quyền kiểm tra việc thực hiện các quy định về đăng ký cư trú, an ninh trật tự. Trong quá trình đó, nếu phát hiện dấu hiệu vi phạm về kinh doanh, họ có quyền yêu cầu xuất trình giấy phép để kiểm tra.

Tôi nộp hồ sơ rồi nhưng chưa được cấp giấy phép thì có bị phạt không?

Có. Luật quy định chỉ được phép hoạt động sau khi được cấp giấy chứng nhận đăng ký. Tuy nhiên, nếu bạn trình được giấy hẹn trả kết quả, lực lượng chức năng có thể xem xét nhắc nhở thay vì xử phạt nặng.

Công an có quyền thu giữ hàng hóa khi tôi không có giấy phép kinh doanh không?

Có, trong trường hợp cần thiết để xác minh nguồn gốc hàng hóa hoặc để đảm bảo thi hành quyết định xử phạt (tạm giữ tang vật).

Khi nào Công an có thể phạt doanh nghiệp không có giấy phép kinh doanh?

Công an có thể phạt khi vi phạm kèm theo yếu tố an ninh trật tự hoặc an toàn giao thông theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 và Nghị định 168/2024/NĐ-CP, nhằm đảm bảo an ninh cộng đồng và giám sát hoạt động kinh doanh hợp pháp.

Làm thế nào để tránh bị phạt khi không có giấy phép kinh doanh?

Đảm bảo đăng ký kinh doanh đúng quy định tại Cơ quan đăng ký kinh doanh theo Luật Doanh nghiệp 2020. Chuẩn bị hồ sơ đầy đủ, kiểm tra tuân thủ định kỳ, thuê tư vấn pháp lý, bảo quản giấy tờ và theo dõi hạn gia hạn.

Trên đây là toàn bộ thông tin mà ACC Đồng Nai chia sẻ đến quý bạn đọc về câu hỏi Công an được phạt không giấy phép kinh doanh không?