Thành phần kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng và hội nhập kinh tế của Việt Nam. Tuy nhiên, nhiều người vẫn chưa hiểu rõ khái niệm, đặc điểm cũng như các quy định pháp lý áp dụng đối với loại hình này. Bài viết dưới đây ACC Đồng Nai sẽ giúp bạn hiểu rõ thành phần kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là gì, vai trò, đặc điểm và những quy định mới nhất theo pháp luật hiện hành.

1. Thành phần kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là gì?

Thành phần kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là khu vực kinh tế được hình thành từ hoạt động đầu tư của nhà đầu tư nước ngoài vào Việt Nam thông qua các hình thức như thành lập tổ chức kinh tế, góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp hoặc thực hiện dự án đầu tư theo quy định của pháp luật.

Theo quy định của Luật Đầu tư 2025 (số 143/2025/QH15), tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là tổ chức kinh tế có nhà đầu tư nước ngoài là thành viên hoặc cổ đông. Tùy theo tỷ lệ sở hữu vốn và từng trường hợp cụ thể, tổ chức kinh tế này có thể phải đáp ứng các điều kiện đầu tư và thực hiện thủ tục như đối với nhà đầu tư nước ngoài khi tiếp tục đầu tư hoặc góp vốn vào doanh nghiệp khác.

Cũng theo Luật Đầu tư 2025, một tổ chức kinh tế phải thực hiện thủ tục đầu tư áp dụng đối với nhà đầu tư nước ngoài khi thuộc một trong các trường hợp sau:

• Có nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ trên 50% vốn điều lệ, hoặc có đa số thành viên hợp danh là cá nhân nước ngoài (đối với công ty hợp danh);
• Có tổ chức kinh tế thuộc trường hợp trên nắm giữ trên 50% vốn điều lệ;
• Có nhà đầu tư nước ngoài và tổ chức kinh tế thuộc trường hợp trên cùng nắm giữ trên 50% vốn điều lệ.

Nói cách khác, không phải mọi tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài (dù chỉ 1%) đều bị áp quy trình như nhà đầu tư nước ngoài, điều này ảnh hưởng trực tiếp đến việc doanh nghiệp có phải xin chấp thuận góp vốn/mua cổ phần hay không.

Xem thêm: Dịch vụ tư vấn đầu tư xây dựng chuyên nghiệp

2. Đặc điểm của thành phần kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài

Thành phần kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài có những đặc điểm riêng về nguồn vốn, chủ thể đầu tư, cơ chế quản lý và phạm vi hoạt động. Việc hiểu rõ các đặc điểm này giúp doanh nghiệp lựa chọn đúng mô hình đầu tư và tuân thủ quy định pháp luật.

2.1. Có sự tham gia của nhà đầu tư nước ngoài

Đây là đặc điểm quan trọng nhất để phân biệt với doanh nghiệp trong nước.

Nhà đầu tư nước ngoài có thể là:

• Cá nhân có quốc tịch nước ngoài.
• Tổ chức được thành lập theo pháp luật nước ngoài.
• Doanh nghiệp nước ngoài đầu tư trực tiếp vào Việt Nam.

Việc tham gia đầu tư có thể thông qua thành lập doanh nghiệp mới, góp vốn, mua cổ phần hoặc mua phần vốn góp của doanh nghiệp đang hoạt động.

2.2. Nguồn vốn đầu tư có yếu tố nước ngoài

Nguồn vốn hình thành doanh nghiệp có thể bao gồm:

• Vốn góp của nhà đầu tư nước ngoài.
• Vốn góp của nhà đầu tư Việt Nam.
• Nguồn vốn huy động hợp pháp khác.

Tùy theo tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài, doanh nghiệp có thể phải đáp ứng các điều kiện đầu tư đặc thù theo quy định của Luật Đầu tư.

2.3. Hoạt động theo pháp luật Việt Nam

Mặc dù có yếu tố nước ngoài, doanh nghiệp vẫn phải:

• Đăng ký thành lập tại Việt Nam.
• Tuân thủ pháp luật Việt Nam.
• Thực hiện đầy đủ nghĩa vụ về thuế, lao động, bảo hiểm xã hội, kế toán và các quy định chuyên ngành.

Đồng thời, doanh nghiệp cũng được hưởng các quyền và chính sách ưu đãi đầu tư nếu đáp ứng điều kiện theo quy định của pháp luật.

2.4. Có thể phải đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường

Không phải mọi ngành nghề đều cho phép nhà đầu tư nước ngoài đầu tư với tỷ lệ sở hữu không hạn chế.

Đối với một số lĩnh vực như:

• Giáo dục.
• Logistics.
• Dịch vụ quảng cáo.
• Viễn thông.
• Vận tải.
• Dịch vụ tài chính.

Nhà đầu tư nước ngoài có thể phải đáp ứng các điều kiện về:

• Tỷ lệ sở hữu vốn.
• Hình thức đầu tư.
• Phạm vi hoạt động.
• Đối tác Việt Nam.
• Điều kiện theo điều ước quốc tế.

Đây là nội dung doanh nghiệp cần nghiên cứu kỹ trước khi quyết định đầu tư.

2.5. Có quyền tiếp cận các chính sách ưu đãi đầu tư

Nếu dự án thuộc ngành nghề ưu đãi hoặc được triển khai tại địa bàn ưu đãi đầu tư, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài có thể được hưởng các chính sách như:

• Ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp.
• Miễn hoặc giảm tiền thuê đất theo quy định.
• Hỗ trợ nghiên cứu, đổi mới công nghệ.
• Hưởng các chính sách khuyến khích đầu tư khác theo quy định của pháp luật.

Tuy nhiên, việc được hưởng ưu đãi không phụ thuộc vào yếu tố “có vốn nước ngoài” mà phải đáp ứng các điều kiện về ngành nghề, quy mô dự án hoặc địa bàn đầu tư theo quy định hiện hành.

Xem thêm: Đầu tư quốc tế là gì?

3. Các hình thức tổ chức thành phần kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam

Tùy mục tiêu kinh doanh và mức độ kiểm soát mong muốn, nhà đầu tư nước ngoài có thể lựa chọn một trong các hình thức sau:

• Doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài: Nhà đầu tư tự bỏ toàn bộ vốn thành lập pháp nhân mới, toàn quyền quản trị và tự chịu trách nhiệm về kết quả kinh doanh.
• Doanh nghiệp liên doanh: Hợp tác cùng góp vốn với nhà đầu tư trong nước để lập pháp nhân mới, quyền quản lý và phân chia lợi nhuận theo tỷ lệ vốn góp.
• Góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp: Tham gia vào doanh nghiệp Việt Nam đã hoạt động thay vì lập mới, giúp rút ngắn thời gian gia nhập thị trường.
• Hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC): Hợp tác thực hiện dự án và phân chia kết quả mà không thành lập pháp nhân mới, phù hợp với dự án có thời hạn xác định.

Về loại hình pháp lý, các tổ chức này thường được đăng ký dưới dạng công ty TNHH (một hoặc nhiều thành viên) hoặc công ty cổ phần, loại hình cổ phần thường được ưu tiên khi nhà đầu tư có kế hoạch huy động vốn rộng rãi hoặc niêm yết sau này.

4. Vai trò và đóng góp của thành phần kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đối với nền kinh tế Việt Nam

Thành phần kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đóng góp trên nhiều phương diện đối với nền kinh tế Việt Nam:

• Đóng góp vào tăng trưởng GDP: Khu vực FDI chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng sản phẩm quốc nội, đặc biệt tại các địa phương tập trung nhiều khu công nghiệp.
• Tạo việc làm: Hàng triệu lao động Việt Nam đang làm việc trực tiếp trong các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, chưa kể lực lượng lao động gián tiếp trong chuỗi cung ứng liên quan.
• Thúc đẩy kim ngạch xuất nhập khẩu: Khu vực FDI thường chiếm tỷ trọng lớn trong tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước, nhất là ở các ngành điện tử, dệt may, da giày.
• Chuyển giao công nghệ và kỹ năng quản trị: Thông qua hợp tác, liên doanh, doanh nghiệp trong nước có cơ hội tiếp cận công nghệ sản xuất và mô hình quản lý hiện đại.

Để có số liệu thống kê cập nhật và chính xác nhất theo từng năm, doanh nghiệp và nhà nghiên cứu nên tham khảo báo cáo định kỳ của Tổng cục Thống kê và Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính).

5. Điều kiện và thủ tục thành lập doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài

5.1. Điều kiện cơ bản

Theo quy định pháp luật đầu tư hiện hành cũng như các cam kết quốc tế mà Việt Nam tham gia (WTO, các hiệp định thương mại tự do), nhà đầu tư nước ngoài muốn thành lập tổ chức kinh tế tại Việt Nam cần đáp ứng các điều kiện cơ bản sau:

• Đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường đối với ngành, nghề dự kiến đầu tư (bao gồm tỷ lệ sở hữu vốn điều lệ tối đa, nếu ngành nghề đó thuộc danh mục hạn chế tiếp cận thị trường).
• Có dự án đầu tư cụ thể và thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư theo quy định (trừ trường hợp được miễn).
• Đảm bảo địa điểm thực hiện dự án phù hợp với quy hoạch phát triển của địa phương.
• Đáp ứng các điều kiện về quốc phòng, an ninh, bảo vệ môi trường theo quy định của pháp luật chuyên ngành liên quan đến lĩnh vực đầu tư.

5.2. Quy trình thực hiện

Về tổng thể, quy trình thành lập tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài thường bao gồm các bước: xin cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (nếu thuộc diện phải thực hiện), sau đó thực hiện đăng ký thành lập doanh nghiệp để được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, và hoàn tất các thủ tục sau thành lập như khắc dấu, mở tài khoản vốn đầu tư, kê khai thuế ban đầu.

Cần lưu ý rằng Luật Đầu tư 2025 đã điều chỉnh một số nội dung liên quan đến trình tự cấp phép đầu tư theo hướng đơn giản hóa, đồng thời chuyển một phần cơ chế quản lý từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” đối với một số ngành nghề kinh doanh có điều kiện — quy định này sẽ có hiệu lực đầy đủ từ ngày 01/7/2026. Do đó, doanh nghiệp nên cập nhật các văn bản hướng dẫn thi hành mới nhất hoặc tham khảo ý kiến đơn vị tư vấn pháp lý trước khi triển khai thủ tục.

6. Phân biệt doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và doanh nghiệp trong nước

Nhiều người cho rằng chỉ cần có cổ đông nước ngoài thì doanh nghiệp sẽ được xem là doanh nghiệp FDI. Thực tế, việc xác định chế độ pháp lý còn phụ thuộc vào tỷ lệ sở hữu vốn và các trường hợp được Luật Đầu tư quy định.

7. Câu hỏi thường gặp

Những loại hình tổ chức kinh tế nào thường xuất hiện trong thành phần kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài?

Các loại hình phổ biến gồm doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài, công ty liên doanh, tổ chức kinh tế có nhà đầu tư nước ngoài góp vốn/mua cổ phần, và hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC).

Khi nào một doanh nghiệp được coi là “tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài” theo pháp luật hiện hành?

Theo Luật Đầu tư 2025 (hiệu lực từ 01/3/2026), đó là tổ chức kinh tế có nhà đầu tư nước ngoài là thành viên hoặc cổ đông. Đặc biệt, tổ chức kinh tế phải thực hiện điều kiện và thủ tục đầu tư như nhà đầu tư nước ngoài khi nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ trên 50% vốn điều lệ.

Cơ chế quản lý và điều hành của thành phần kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài như thế nào?

Được thực hiện thông qua các quy định của Luật Đầu tư 2025 và văn bản hướng dẫn thi hành (Nghị định 96/2026/NĐ-CP), cùng sự giám sát của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền, nhằm đảm bảo hoạt động của doanh nghiệp tuân thủ pháp luật và đóng góp vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

Thành phần kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài có được ưu đãi thuế không?

Tùy theo lĩnh vực, địa bàn đầu tư và quy mô dự án, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài có thể được hưởng các chính sách ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp, miễn giảm tiền thuê đất hoặc ưu đãi nhập khẩu theo quy định của pháp luật về đầu tư và pháp luật thuế hiện hành.

Nhà đầu tư nước ngoài cần bao nhiêu vốn để thành lập doanh nghiệp tại Việt Nam?

Pháp luật đầu tư hiện hành không quy định mức vốn tối thiểu chung cho mọi ngành nghề. Mức vốn cần thiết phụ thuộc vào quy mô dự án cụ thể và có thể chịu yêu cầu vốn pháp định riêng đối với một số ngành nghề kinh doanh có điều kiện.

Thành phần kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài được Nhà nước khuyến khích phát triển theo hướng chất lượng cao, bền vững và gắn kết với kinh tế trong nước. Nắm rõ đặc điểm và quy định mới nhất giúp nhà đầu tư chủ động, giảm rủi ro.

Thành phần kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế và hội nhập quốc tế của Việt Nam. Việc nắm rõ khái niệm, đặc điểm, quyền, nghĩa vụ và các quy định pháp luật hiện hành sẽ giúp nhà đầu tư lựa chọn hình thức đầu tư phù hợp, hạn chế rủi ro pháp lý. Nếu cần tư vấn về thành lập doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài hoặc thủ tục đầu tư, ACC Đồng Nai sẵn sàng hỗ trợ nhanh chóng và đúng quy định.