Gian lận thuế đang trở thành một vấn đề nóng hổi trong quản lý tài chính quốc gia, không chỉ làm suy yếu nguồn thu ngân sách mà còn ảnh hưởng đến sự công bằng kinh tế. Hành vi này thường liên quan đến việc khai báo sai sự thật hoặc che giấu thông tin để trốn tránh nghĩa vụ thuế, dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng. Hãy cùng ACC Đồng Nai khám phá chi tiết để bảo vệ quyền lợi của bạn.

1. Hành vi gian lận thuế bị xử phạt thế nào?

Gian lận thuế là hành vi cố tình vi phạm quy định thuế, chẳng hạn như khai báo sai số lượng hàng hóa hoặc giá trị giao dịch để giảm số tiền phải nộp. Theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính về thuế, những hành vi này sẽ bị xử lý với mức phạt từ 2% đến 5% số tiền thuế trốn, tùy thuộc vào mức độ vi phạm. Cụ thể, nếu số tiền thuế trốn vượt quá 100 triệu đồng, cá nhân hoặc tổ chức có thể bị phạt tiền lên đến 200 triệu đồng hoặc gấp đôi số tiền thuế trốn, đồng thời có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi bổ sung 2017, tại Điều 218 về tội trốn thuế.

Ngoài phạt tiền, cơ quan thuế còn áp dụng biện pháp tịch thu tang vật liên quan, như tài sản dùng để che giấu hành vi, và có thể cấm hoạt động kinh doanh trong một thời hạn nhất định. Để minh họa, hãy xem xét quy trình xử phạt cụ thể:

Bước 1: Phát hiện và kiểm tra

Cơ quan thuế tiến hành kiểm tra hồ sơ khai thuế của doanh nghiệp dựa trên dữ liệu từ hệ thống quản lý thuế điện tử.

Bước 2: Ra quyết định xử phạt

Sau khi thu thập chứng cứ, cơ quan thuế ban hành quyết định xử phạt hành chính, nêu rõ mức phạt và thời hạn nộp.

Bước 3: Xử lý hậu quả bổ sung

Ngoài phạt tiền, cơ quan thuế có thể yêu cầu doanh nghiệp bổ sung số tiền thuế trốn cùng lãi chậm nộp theo mức 0,03% mỗi ngày theo Điều 41 Luật Quản lý thuế 2019. Trong trường hợp vi phạm nghiêm trọng, hồ sơ sẽ được chuyển sang cơ quan công an để điều tra hình sự, dẫn đến án tù từ 6 tháng đến 3 năm nếu số tiền trốn thuế vượt quá 500 triệu đồng.

>> Đọc thêm: Dịch vụ tư vấn thuế tại Đồng Nai uy tín, chuyên nghiệp

2. Định nghĩa và các hình thức gian lận thuế phổ biến

Gian lận thuế được định nghĩa trong Luật Quản lý thuế 2019 tại Điều 2 là hành vi cố ý khai báo sai sự thật hoặc sử dụng thủ đoạn để giảm nghĩa vụ thuế. Các hình thức phổ biến bao gồm sử dụng hóa đơn khống, chuyển giá bất hợp lý giữa các công ty liên kết, hoặc khai báo thấp doanh thu thực tế. Để làm rõ, chúng ta có thể phân loại các hình thức này như sau:

• Hình thức khai báo sai sự thật: Đây là trường hợp doanh nghiệp cố tình ghi giảm doanh thu hoặc tăng chi phí khấu trừ, chẳng hạn như khai báo thấp giá trị hàng hóa xuất khẩu để tránh thuế xuất khẩu theo Luật Thuế xuất khẩu, nhập khẩu 2017.
• Hình thức sử dụng hóa đơn bất hợp pháp: Doanh nghiệp mua hóa đơn đỏ từ các nguồn không chính thống, vi phạm Điều 16 Nghị định 125/2020/NĐ-CP.
• Hình thức chuyển giá: Đây là hành vi điều chỉnh giá giao dịch giữa các công ty mẹ con để giảm lợi nhuận chịu thuế, quy định tại Nghị định 132/2020/NĐ-CP hướng dẫn Luật Quản lý thuế.

>> Đọc thêm: Dịch vụ kê khai thuế tại Đồng Nai

3. Căn cứ pháp lý liên quan đến gian lận thuế

Gian lận thuế được quy định chi tiết trong nhiều văn bản pháp luật còn hiệu lực đến sau ngày 01/07/2025. Cụ thể, Luật Quản lý thuế 2019 tại Chương III quy định về trách nhiệm của người nộp thuế, nhấn mạnh việc phải khai báo trung thực để tránh các hình thức xử phạt.

Nghị định 125/2020/NĐ-CP là văn bản chính quy định mức phạt hành chính, với các điều khoản từ Điều 8 đến Điều 15 dành riêng cho các vi phạm về khai báo và nộp thuế. Ngoài ra, Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi bổ sung 2017 tại Điều 218 quy định tội trốn thuế, áp dụng khi hành vi gian lận thuế vượt quá ngưỡng nhất định.

4. Cách phòng ngừa và giảm thiểu rủi ro gian lận thuế

Để tránh gian lận thuế, doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống quản lý nội bộ chặt chẽ, bao gồm việc sử dụng phần mềm kế toán điện tử để theo dõi giao dịch theo thời gian thực.

• Xây dựng chính sách nội bộ: Doanh nghiệp nên tổ chức đào tạo định kỳ cho nhân viên về quy định thuế, đảm bảo mọi giao dịch đều được ghi chép chính xác theo Luật Quản lý thuế 2019.
• Hợp tác với cơ quan thuế: Thực hiện kê khai thuế đúng hạn và cung cấp thông tin minh bạch, như sử dụng hệ thống khai thuế điện tử iHTKK, để tránh các cuộc kiểm tra bất ngờ.
• Tư vấn chuyên nghiệp: Liên hệ với các đơn vị tư vấn thuế để kiểm toán định kỳ, giúp phát hiện sớm các sai sót tiềm ẩn.

5. Câu hỏi thường gặp

Tại sao gian lận thuế lại phổ biến ở doanh nghiệp nhỏ?

Nhiều doanh nghiệp nhỏ tham gia gian lận thuế do thiếu kiến thức về quy định, chẳng hạn như không hiểu rõ Nghị định 125/2020/NĐ-CP, dẫn đến khai báo sai.

Làm thế nào để kháng cáo quyết định xử phạt thuế?

Doanh nghiệp có quyền kháng cáo quyết định xử phạt trong vòng 10 ngày theo Điều 72 Luật Quản lý thuế 2019, bằng cách nộp đơn lên cấp trên của cơ quan thuế.

Gian lận thuế có ảnh hưởng đến uy tín doanh nghiệp không?

Có, hành vi này không chỉ dẫn đến phạt tiền mà còn làm giảm uy tín, khiến doanh nghiệp khó khăn trong việc vay vốn hoặc hợp tác kinh doanh.

Gian lận thuế không chỉ là rủi ro pháp lý mà còn ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của doanh nghiệp. Để được tư vấn miễn phí và hỗ trợ tuân thủ quy định, hãy liên hệ ACC Đồng Nai ngay hôm nay, nơi đội ngũ chuyên gia sẵn sàng đồng hành cùng bạn. Hành động ngay để bảo vệ doanh nghiệp của bạn khỏi những hậu quả không đáng có.