Giảng viên đại học có được thành lập công ty là một vấn đề pháp lý được nhiều người quan tâm, đặc biệt trong bối cảnh giáo dục đại học ngày càng gắn kết với kinh tế thị trường. Việc nắm rõ quy định này không chỉ giúp giảng viên tận dụng cơ hội phát triển sự nghiệp mà còn tránh các rủi ro pháp lý không đáng có. Bài viết sẽ phân tích chi tiết dựa trên các quy định hiện hành, mang đến cái nhìn toàn diện cho bạn. Cùng ACC Đồng Nai tìm hiểu sâu hơn về chủ đề này.

1. Theo luật thì giảng viên đại học có được thành lập công ty?

Theo khoản 2 Điều 17 Luật Doanh nghiệp 2020, cán bộ, công chức, viên chức theo quy định của Luật Cán bộ, công chức 2025 và Luật Viên chức 2025 không có quyền thành lập và quản lý doanh nghiệp tại Việt Nam. Do đó, giảng viên đại học công lập – với tư cách viên chức – bị cấm thành lập công ty cũng như giữ các chức vụ quản lý như Giám đốc, Tổng Giám đốc, Chủ tịch Hội đồng quản trị hoặc người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp.

Ngược lại, giảng viên tại trường đại học tư thục không thuộc diện viên chức nên hoàn toàn có quyền thành lập và quản lý doanh nghiệp theo quy định chung của Luật Doanh nghiệp 2020, miễn là đáp ứng các điều kiện về năng lực hành vi dân sự, không thuộc trường hợp bị cấm khác. Quy định này nhằm ngăn chặn tình trạng viên chức sử dụng thời gian, vị trí công vụ để kinh doanh riêng, đảm bảo tính khách quan trong giảng dạy và nghiên cứu. Tuy nhiên, giảng viên công lập vẫn có thể tham gia kinh doanh dưới hình thức góp vốn mà không tham gia quản lý, giúp họ gián tiếp hưởng lợi từ hoạt động doanh nghiệp mà không vi phạm pháp luật.

2. Quyền góp vốn, mua cổ phần của giảng viên đại học và các hình thức tham gia hợp pháp

Mặc dù bị hạn chế thành lập và quản lý, giảng viên đại học công lập vẫn được pháp luật cho phép tham gia kinh doanh dưới dạng góp vốn, mua cổ phần hoặc phần vốn góp. Cụ thể, khoản 3 Điều 17 Luật Doanh nghiệp 2020 quy định tổ chức, cá nhân có quyền góp vốn vào công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty hợp danh, trừ trường hợp bị cấm. Điều này có nghĩa là giảng viên có thể trở thành cổ đông hoặc thành viên góp vốn mà không giữ vai trò điều hành, tránh xung đột lợi ích với nhiệm vụ giảng dạy.

Quyền này được Luật Viên chức 2025, cho phép viên chức góp vốn nhưng không tham gia quản lý, điều hành các doanh nghiệp tư nhân. Trong thực tế, nhiều giảng viên đã áp dụng hình thức này để hỗ trợ startup công nghệ hoặc chuyển giao kết quả nghiên cứu mà không trực tiếp điều hành. Việc góp vốn phải minh bạch, không sử dụng tài sản nhà nước hoặc thời gian công vụ, và cần báo cáo với cơ quan quản lý trực tiếp để tránh vi phạm quy định về phòng chống tham nhũng. Đây là giải pháp hợp pháp giúp giảng viên công lập vẫn tham gia kinh tế mà tuân thủ nghiêm ngặt pháp luật hiện hành.

Xem thêm: Thủ tục thành lập chi hội doanh nghiệp chi tiết

3. Thủ tục thành lập công ty đối với giảng viên đại học được phép thực hiện

Đối với giảng viên đại học tư thục hoặc những trường hợp đủ điều kiện theo pháp luật, việc thành lập công ty phải tuân thủ quy trình chuẩn theo Luật Doanh nghiệp 2020. Trước tiên, cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ để đảm bảo thủ tục diễn ra nhanh chóng và tránh sai sót. Quy trình này bao gồm nhiều bước cụ thể, giúp doanh nghiệp được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hợp pháp trong thời gian ngắn nhất.

Bước 1: Soạn thảo Điều lệ công ty và quyết định các nội dung cơ bản như tên doanh nghiệp, địa chỉ trụ sở, vốn điều lệ, ngành nghề kinh doanh. Giảng viên cần kiểm tra tên công ty không trùng lặp qua Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp và lựa chọn loại hình phù hợp (TNHH một thành viên, TNHH hai thành viên trở lên, cổ phần…).

Bước 2: Chuẩn bị hồ sơ đăng ký bao gồm Giấy đề nghị đăng ký doanh nghiệp, danh sách thành viên/cổ đông, bản sao giấy tờ tùy thân, Điều lệ công ty và các giấy tờ khác theo quy định. Toàn bộ hồ sơ được nộp trực tuyến qua Cổng thông tin quốc gia hoặc trực tiếp tại Phòng Đăng ký kinh doanh Sở Tài chính tỉnh/thành phố nơi đặt trụ sở.

Bước 3: Nhận Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp trong vòng 3 ngày làm việc kể từ khi nộp hồ sơ hợp lệ. Sau đó, thực hiện khắc dấu, công bố mẫu dấu, đăng ký mã số thuế, tài khoản ngân hàng và các thủ tục sau đăng ký như kê khai thuế ban đầu. Toàn bộ quy trình này giúp giảng viên tư thục nhanh chóng chính thức hóa hoạt động kinh doanh, đồng thời tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về minh bạch tài chính theo Luật Quản lý thuế 2019.

Xem thêm: Mẫu hợp đồng lao động công ty mới thành lập mới nhất

4. Câu hỏi thường gặp

Giảng viên đại học công lập có được thành lập công ty không?

Theo khoản 2 Điều 17 Luật Doanh nghiệp 2020, giảng viên đại học công lập thuộc diện viên chức nên không có quyền thành lập và quản lý doanh nghiệp. Họ không được giữ chức vụ Giám đốc, Tổng Giám đốc hay người đại diện pháp luật. Quy định này nhằm tránh xung đột lợi ích với nhiệm vụ công vụ.

Giảng viên đại học tư thục có được thành lập công ty không?

Giảng viên tại trường đại học tư thục không phải viên chức theo Luật Viên chức 2025 nên hoàn toàn có quyền thành lập và quản lý doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp 2020. Họ chỉ cần đáp ứng điều kiện chung về năng lực dân sự và không thuộc đối tượng bị cấm khác.

Giảng viên có được góp vốn vào công ty mà không quản lý không?

Có, theo khoản 3 Điều 17 Luật Doanh nghiệp 2020 và Luật Viên chức 2025, giảng viên đại học công lập được phép góp vốn, mua cổ phần hoặc phần vốn góp vào doanh nghiệp. Hình thức này không bị coi là quản lý nên hợp pháp. Giảng viên cần kê khai rõ ràng nguồn vốn và báo cáo với cơ quan quản lý để tránh bị nghi ngờ lợi dụng vị trí công vụ.

Giảng viên đại học có được thành lập công ty là quyền lợi được pháp luật bảo vệ, mở ra nhiều cơ hội phát triển cho sự nghiệp cá nhân và đóng góp xã hội. Việc nắm rõ quy định giúp bạn tránh rủi ro và tận dụng tối đa lợi ích. Nếu cần tư vấn chi tiết hoặc hỗ trợ thủ tục, hãy liên hệ ACC Đồng Nai ngay hôm nay để được hướng dẫn chuyên sâu từ các chuyên gia pháp lý. Đừng bỏ lỡ cơ hội biến ý tưởng thành hiện thực một cách an toàn và hiệu quả.