Chợ không chỉ là nơi giao thương mà còn là huyết mạch kinh tế của địa phương. Để vận hành một ngôi chợ nề nếp, đảm bảo an ninh trật tự và phòng cháy chữa cháy, việc xây dựng một bộ máy quản lý chuyên nghiệp là yếu tố tiên quyết. Tuy nhiên, thành lập Ban Quản lý chợ cần những điều kiện gì? Mô hình nào tối ưu nhất giữa đơn vị sự nghiệp và doanh nghiệp quản lý? Bài viết dưới đây ACC Đồng Nai sẽ cung cấp lộ trình pháp lý đầy đủ nhất để bạn triển khai thành công.

1. Ban Quản lý chợ là gì? Chức năng và nhiệm vụ chính

Ban quản lý chợ đóng vai trò thiết yếu trong việc điều hành các hoạt động kinh doanh tại chợ, từ quản lý tài sản đến đảm bảo an ninh, vệ sinh và an toàn thực phẩm.

Theo Nghị định 60/2024/NĐ-CP về phát triển và quản lý chợ, ban quản lý chợ là đơn vị sự nghiệp công lập, có tư cách pháp nhân, con dấu và tài khoản riêng. Đơn vị này chịu trách nhiệm quản lý các hoạt động kinh doanh, tổ chức dịch vụ hỗ trợ và đảm bảo tuân thủ các quy định pháp luật tại chợ.

Ban quản lý chợ không chỉ thực hiện các nhiệm vụ hành chính mà còn đóng vai trò cầu nối giữa chính quyền địa phương và tiểu thương, giúp giải quyết các vấn đề phát sinh trong quá trình kinh doanh. Điều này được quy định rõ tại Điều 8 Nghị định 60/2024/NĐ-CP, trong đó nêu rõ chức năng và nhiệm vụ của ban quản lý. Ban quản lý chợ còn có trách nhiệm xây dựng và thực hiện nội quy chợ, ký hợp đồng thuê điểm kinh doanh với thương nhân, đồng thời xử lý các vi phạm theo thẩm quyền.

Một vai trò quan trọng khác của ban quản lý chợ là hỗ trợ thực hiện các chính sách phát triển kinh tế địa phương, bao gồm tích hợp chuyển đổi số như quản lý tiểu thương qua phần mềm cơ sở dữ liệu để minh bạch hóa nguồn thu phí chợ, theo chủ trương mới trong Nghị định 60/2024/NĐ-CP. Chợ là nơi giao lưu hàng hóa, thúc đẩy sản xuất và tiêu thụ sản phẩm, đặc biệt là các sản phẩm nông nghiệp và thủ công. Ban quản lý chợ, thông qua các hoạt động tuyên truyền, quảng bá, giúp kết nối các chương trình xúc tiến thương mại, từ đó nâng cao giá trị kinh tế của chợ.

Theo Luật Ngân sách Nhà nước 2015, các khoản thu từ hoạt động chợ, như phí thuê điểm kinh doanh, được sử dụng để tái đầu tư vào cơ sở hạ tầng và dịch vụ, đảm bảo chợ hoạt động bền vững. Việc thành lập ban quản lý chợ đúng quy định pháp luật giúp địa phương tránh các rủi ro pháp lý, đồng thời tạo điều kiện để các tiểu thương kinh doanh ổn định. Ban quản lý chợ, với tư cách pháp nhân, có quyền và nghĩa vụ dân sự theo Bộ luật Dân sự 2015, đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm trong quản lý.

2. Điều kiện thành lập Ban Quản lý chợ theo quy định hiện hành

Để thành lập Ban Quản lý chợ, cần đáp ứng các điều kiện theo Nghị định 60/2024/NĐ-CP, bao gồm chợ phải thuộc diện quản lý nhà nước, có quy mô phù hợp (hạng 1 hoặc 2), và đề án thành lập phải chứng minh tính khả thi về tài chính, nhân sự cũng như tích hợp các yếu tố xã hội hóa và chuyển đổi số. Chợ phải có vị trí địa lý rõ ràng, cơ sở hạ tầng cơ bản đáp ứng quy chuẩn PCCC, với ít nhất 50% nhân sự thường trực có chứng chỉ huấn luyện nghiệp vụ PCCC.

Việc thành lập phải đảm bảo mục đích hợp pháp, cơ cấu tổ chức rõ ràng và tài sản độc lập, như quy định tại Điều 74 và Điều 75 Bộ luật Dân sự 2015. Ban quản lý chợ là pháp nhân sự nghiệp, có quyền và nghĩa vụ dân sự trong phạm vi chức năng được giao.

Ngoài ra, đề án cần phù hợp với quy hoạch phát triển kinh tế địa phương và chủ trương đẩy mạnh xã hội hóa theo Nghị định 60/2024/NĐ-CP, hạn chế thành lập mới mô hình đơn vị sự nghiệp mà ưu tiên đấu thầu cho doanh nghiệp hoặc hợp tác xã.

3. Hướng dẫn thành lập ban quản lý chợ chi tiết

Quy trình thành lập ban quản lý chợ đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và tuân thủ nghiêm ngặt Nghị định 60/2024/NĐ-CP.

Bước 1: Xây dựng đề án thành lập

Lập đề án nêu rõ mục tiêu, chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức và nguồn tài chính của ban quản lý. Đề án phải tích hợp phương án chuyển đổi số (như chợ không dùng tiền mặt) và đánh giá hiện trạng chợ, bao gồm quy mô, số lượng tiểu thương và cơ sở hạ tầng.

Bước 2: Trình hồ sơ lên cơ quan có thẩm quyền

Trình hồ sơ lên UBND xã hoặc cấp tỉnh (cho chợ hạng I), tùy phân cấp. Cơ quan thẩm quyền xem xét phê duyệt dựa trên Nghị định 60/2024/NĐ-CP.

Bước 3: Công bố quyết định và kiện toàn bộ máy

UBND ban hành quyết định thành lập, sau đó kiện toàn nhân sự, đăng ký pháp nhân tại Sở Tài chính, mở tài khoản tại Kho bạc Nhà nước và công bố nội quy chợ.

>> Tham khảo: Mẫu quyết định thành lập ban quản lý chợ mới nhất

4. Hồ sơ thành lập Ban Quản lý chợ

Hồ sơ thành lập bao gồm:

• Tờ trình đề nghị thành lập Ban Quản lý chợ.
• Đề án thành lập (nêu rõ vị trí, chức năng, bộ máy, phương án tài chính).
• Dự thảo Nội quy chợ (phù hợp với quy định về PCCC và vệ sinh môi trường).
• Ý kiến bằng văn bản của các cơ quan chuyên môn liên quan (Tài chính, Kinh tế/Công thương).

Theo Nghị định 60/2024/NĐ-CP, hồ sơ cần bổ sung báo cáo đánh giá hiện trạng và kế hoạch tài chính dài hạn, đảm bảo tuân thủ Luật Ngân sách Nhà nước 2015.

5. Các mô hình quản lý chợ phổ biến hiện nay

Hiện nay, quản lý chợ có sự khác biệt rõ rệt giữa các mô hình, nhằm tăng hiệu quả và phù hợp với chủ trương xã hội hóa theo Nghị định 60/2024/NĐ-CP.

5.1. Mô hình Ban quản lý (Đơn vị sự nghiệp công lập)

Mô hình này áp dụng cho chợ hạng 1, hạng 2 do nhà nước quản lý trực tiếp. Ban quản lý là đơn vị sự nghiệp có thu, hoạt động dưới sự chỉ đạo của UBND cấp xã/phường hoặc tỉnh, với nguồn vốn hỗ trợ từ ngân sách nhà nước. Chức năng chính bao gồm quản lý tài sản công, thu phí và đảm bảo an ninh trật tự, theo Điều 8 Nghị định 60/2024/NĐ-CP.

5.2. Mô hình Doanh nghiệp hoặc Hợp tác xã quản lý chợ

Theo chủ trương mới năm 2024 trong Nghị định 60/2024/NĐ-CP, mô hình này được ưu tiên cho chợ xã hội hóa hoặc hạng 3, thông qua đấu thầu lựa chọn doanh nghiệp hoặc hợp tác xã để quản lý. Đơn vị này tự chủ tài chính từ vốn tự có, hoạt động theo Luật Doanh nghiệp và hợp đồng thuê, giúp tăng tính linh hoạt và hiệu quả kinh doanh.

6. Cơ cấu tổ chức và nội quy hoạt động của Ban Quản lý

Cơ cấu tổ chức thường bao gồm trưởng ban, một hoặc hai phó ban và các bộ phận chuyên môn như kế toán, quản lý an ninh, vệ sinh môi trường và dịch vụ kinh doanh. Theo Thông tư 13/2019/TT-BNV, nhân sự cần trình độ đại học hoặc trung cấp liên quan, với trưởng ban có kinh nghiệm quản lý.

Nội quy hoạt động dựa trên Nghị định 60/2024/NĐ-CP, bao gồm quy định về thời gian hoạt động, an toàn thực phẩm, PCCC, vệ sinh môi trường và xử lý vi phạm. Nội quy phải được UBND phê duyệt và công khai, tích hợp các biện pháp chuyển đổi số để minh bạch hóa quản lý.

7. Những lưu ý quan trọng về tài chính và nhân sự trong Ban quản lý chợ

Về tài chính, ban quản lý hoạt động tự trang trải từ phí thuê điểm kinh doanh, phí dịch vụ, với hỗ trợ ngân sách giai đoạn đầu theo Luật Ngân sách Nhà nước 2015. Quản lý tài chính phải minh bạch, báo cáo định kỳ, và ưu tiên tái đầu tư hạ tầng.

Về nhân sự, cần ít nhất 50% có chứng chỉ PCCC theo quy chuẩn mới trong Nghị định 60/2024/NĐ-CP. Trưởng ban là viên chức quản lý đối với mô hình sự nghiệp, hoặc do doanh nghiệp bổ nhiệm nếu chuyển sang mô hình khác. Lưu ý đẩy mạnh xã hội hóa để tránh phụ thuộc ngân sách nhà nước.

>> Xem thêm: Kiot có sổ đỏ không? Kiot ở chợ có được làm sổ đỏ không?

8. Câu hỏi thường gặp

Theo luật thì ai là người quản lý chợ?

Theo quy định hiện hành, người quản lý chợ không phải là một cá nhân (như Trưởng ban quản lý chợ) mà là “tổ chức quản lý chợ”. Nội dung này được quy định tại Điều 8 Nghị định 60/2024/NĐ-CP về phát triển và quản lý chợ, có hiệu lực từ ngày 01/8/2024.

UBND xã có quyền ra quyết định thành lập BQL chợ không?

Tùy vào phân cấp quản lý tại địa phương (Đồng Nai) mà thẩm quyền sẽ có sự điều chỉnh cụ thể, theo Nghị định 60/2024/NĐ-CP.

Trưởng Ban quản lý chợ có nhất thiết là công chức không?

Đối với BQL là đơn vị sự nghiệp công lập, lãnh đạo BQL thường là viên chức quản lý. Đối với mô hình doanh nghiệp, nhân sự do doanh nghiệp tự bổ nhiệm theo quy định tại Điều lệ công ty.

Kinh phí hoạt động của BQL chợ lấy từ đâu?

Từ nguồn thu phí diện tích bán hàng, phí trông giữ xe, dịch vụ vệ sinh và các khoản hỗ trợ từ ngân sách (nếu có).

Ban quản lý chợ có phải là cơ quan nhà nước không?

Ban quản lý chợ không phải là cơ quan nhà nước mà là đơn vị sự nghiệp công lập, có tư cách pháp nhân theo Điều 8 Nghị định 60/2024/NĐ-CP. Đơn vị này hoạt động dưới sự quản lý của UBND cấp có thẩm quyền, có con dấu và tài khoản riêng, chịu trách nhiệm độc lập về các hoạt động quản lý chợ theo quy định pháp luật.

Ai có thẩm quyền thành lập ban quản lý chợ?

Thẩm quyền thành lập ban quản lý chợ thuộc về UBND cấp xã hoặc cấp tỉnh, tùy thuộc vào phân cấp quản lý và loại hình chợ. Đối với chợ cấp xã, UBND cấp huyện thường ra quyết định thành lập, dựa trên đề án do UBND cấp xã trình bày. Chợ hạng I có thể do UBND cấp tỉnh quyết định, đảm bảo phù hợp với quy hoạch phát triển kinh tế địa phương.

Thành lập ban quản lý chợ là một quy trình phức tạp nhưng cần thiết để đảm bảo hoạt động kinh doanh tại chợ diễn ra hiệu quả, vì vậy thành lập ban quản lý chợ là bước quan trọng để tuân thủ pháp luật và đáp ứng nhu cầu của cộng đồng. Nếu Bạn đang xây dựng đề án thành lập Ban Quản lý chợ nhưng gặp vướng mắc về thủ tục hành chính? Liên hệ ngay ACC Đồng Nai để được tư vấn chuyên sâu về mô hình quản lý và soạn thảo hồ sơ chuẩn pháp lý nhanh nhất!