Trong hoạt động kinh doanh, mã số thuế (MST) là "giấy khai sinh" tài chính của mỗi tổ chức. Tuy nhiên, trên thực tế, vẫn có những nhóm đối tượng hoặc đơn vị đặc thù không được cấp mã số thuế riêng biệt. Việc không nắm rõ những đơn vị nào không có mã số thuế có thể khiến doanh nghiệp gặp rắc rối khi quyết toán thuế hoặc kiểm tra tính hợp lệ của hóa đơn đầu vào. ACC Đồng Nai sẽ cùng bạn bóc tách chi tiết danh sách những đơn vị nào không có mã số thuế theo quy định pháp luật mới nhất.

1. Mã số thuế là gì và vai trò của nó đối với tổ chức?

Mã số thuế (MST) là dãy số gồm 10 hoặc 13 chữ số được cơ quan thuế cấp cho tổ chức, cá nhân khi đăng ký thuế theo Luật Quản lý thuế 2019 và Thông tư 86/2024/TT-BTC.

MST đóng vai trò quan trọng trong việc xác định, theo dõi và quản lý nghĩa vụ thuế của người nộp thuế.

Nó giúp cơ quan thuế dễ dàng kiểm soát giao dịch, hóa đơn và các khoản thu nộp, đồng thời là mã số định danh cá nhân hoặc tổ chức theo quy định mới.

>> Xem thêm: Dịch vụ khôi phục mã số thuế tại Đồng Nai

2. Những đơn vị nào không có mã số thuế theo quy định?

Theo Luật Quản lý thuế 2019 và Nghị định 126/2020/NĐ-CP, không phải mọi đơn vị đều thuộc đối tượng cấp MST.

Chỉ các tổ chức, cá nhân phát sinh nghĩa vụ thuế mới được cấp.

2.1. Các văn phòng đại diện của tổ chức nước ngoài không kinh doanh

Văn phòng đại diện của tổ chức nước ngoài chỉ hoạt động không nhằm mục đích kinh doanh, như khảo sát thị trường hoặc liên lạc, không phát sinh thu nhập chịu thuế tại Việt Nam.

Theo Thông tư 105/2020/TT-BTC, văn phòng đại diện của tổ chức nước ngoài không thuộc đối tượng cấp MST riêng mà sử dụng MST của tổ chức mẹ nếu cần.

2.2. Các ban quản lý dự án không có tư cách pháp nhân độc lập

Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng không có tư cách pháp nhân độc lập, chỉ thực hiện chức năng quản lý dự án theo hợp đồng.

Ban quản lý dự án không trực tiếp sản xuất kinh doanh, nên không được cấp MST theo quy định tại Nghị định 126/2020/NĐ-CP.

2.3. Các đơn vị phụ thuộc chưa thực hiện đăng ký thuế

Đơn vị phụ thuộc của tổ chức chính chưa đăng ký thuế riêng nếu không phát sinh nghĩa vụ độc lập.

Các đơn vị phụ thuộc sử dụng MST của đơn vị chính để kê khai, theo Thông tư 105/2020/TT-BTC.

Ngoài ra, các cơ quan nhà nước sử dụng kinh phí ngân sách không hoạt động sản xuất kinh doanh cũng không cần MST riêng.

Xem thêm: Cách xử lý các lỗi khi đăng ký mã số thuế cá nhân

3. Phân biệt đơn vị không có MST và đơn vị bị đóng mã số thuế

Sự phân biệt này dựa trên Luật Quản lý thuế 2019, giúp doanh nghiệp tránh nhầm lẫn khi hợp tác.

4. Cách xử lý khi ký hợp đồng với đơn vị không có mã số thuế

Khi ký hợp đồng với những đơn vị nào không có mã số thuế, doanh nghiệp cần lập bảng kê thu mua hàng hóa, dịch vụ theo quy định tại Nghị định 126/2020/NĐ-CP.

• Bước 1: Xác nhận tình trạng MST qua tra cứu trên cổng thông tin Tổng cục Thuế.
• Bước 2: Lập chứng từ thay thế như biên bản giao nhận, hợp đồng chi tiết.
• Bước 3: Khấu trừ thuế tại nguồn nếu áp dụng, và lưu trữ để quyết toán thuế hợp lệ.

5. Quy định mới nhất về mã số định danh thay thế mã số thuế

Theo Nghị quyết 198/2025/QH15, từ năm 2026, mã số định danh cá nhân sẽ thay thế MST cho cá nhân và hộ kinh doanh, nhằm số hóa quản lý thuế.

Đối với tổ chức, MST vẫn giữ nguyên nhưng tích hợp với mã số doanh nghiệp theo Luật Quản lý thuế 2019.

Điều này giúp giảm thủ tục cấp MST riêng lẻ cho đơn vị phụ thuộc, thúc đẩy quản lý điện tử.

6. Những lưu ý quan trọng để tránh rủi ro về thuế

• Cá nhân kinh doanh nhỏ lẻ có doanh thu dưới mức chịu thuế theo từng thời kỳ không bắt buộc đăng ký MST, nhưng nên theo dõi thay đổi từ Nghị quyết 198/2025/QH15 về bỏ thuế khoán năm 2026.
• Các tổ chức phi chính phủ không thực hiện hoạt động phát sinh nghĩa vụ thuế tại Việt Nam không cần MST.
• Cơ quan nhà nước sử dụng kinh phí ngân sách không có hoạt động sản xuất kinh doanh dịch vụ cũng thuộc nhóm không cấp MST.

Theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP, vi phạm đăng ký thuế có thể bị xử phạt, nên doanh nghiệp cần kiểm tra đối tác kỹ lưỡng.

7. Câu hỏi thường gặp

Cá nhân kinh doanh nhỏ lẻ không cần đăng ký kinh doanh có phải đăng ký mã số thuế không?

Theo Luật Quản lý thuế 2019 và Nghị quyết 198/2025/QH15, cá nhân kinh doanh nhỏ lẻ không cần đăng ký kinh doanh thì cũng không bắt buộc phải đăng ký mã số thuế nếu doanh thu dưới mức chịu thuế. Tuy nhiên, từ năm 2026, hệ thống mã số định danh sẽ áp dụng rộng rãi hơn, nên cần theo dõi cập nhật.

Các tổ chức phi chính phủ (NGO) có phải đăng ký mã số thuế không?

Các tổ chức phi chính phủ không thực hiện các hoạt động phát sinh nghĩa vụ thuế tại Việt Nam thì không cần đăng ký MST, theo Thông tư 105/2020/TT-BTC. Nếu có hoạt động kinh tế, chúng phải đăng ký để tuân thủ.

Hộ gia đình làm dịch vụ nhỏ lẻ có cần mã số thuế không?

Thông thường là không, nếu quy mô nhỏ, không thường xuyên và dưới mức chịu thuế theo Luật Quản lý thuế 2019. Nhưng nếu mở rộng, cần đăng ký để tránh rủi ro theo Nghị định 126/2020/NĐ-CP.

Đơn vị không có mã số thuế có được ký hợp đồng kinh tế không?

Có, trong một số trường hợp giao dịch dân sự hoặc dịch vụ đặc thù. Tuy nhiên, khi chi trả tiền, doanh nghiệp cần làm bảng kê hoặc khấu trừ thuế tại nguồn (nếu có) để chi phí được tính là hợp lệ.

Làm sao để kiểm tra một đơn vị có mã số thuế hay không?

Bạn có thể truy cập trang web chính thức của Tổng cục Thuế (Trang tra cứu thông tin người nộp thuế) và nhập tên đơn vị hoặc số giấy phép kinh doanh.