Việc các cơ quan chức năng tiến hành kiểm tra hộ kinh doanh là hoạt động định kỳ nhằm đảm bảo tính thượng tôn pháp luật. Tuy nhiên, không ít chủ hộ cảm thấy hoang mang vì không rõ: Cơ quan nào có quyền kiểm tra? Nội dung kiểm tra gồm những gì? Và liệu mình có đang làm đúng quy định hay không? Để giúp bạn chủ động và tự tin tiếp đón các đoàn thanh kiểm tra, ACC Đồng Nai đã tổng hợp chi tiết qy định về kiểm tra hộ kinh doanh.

1. Cơ quan nào có thẩm quyền kiểm tra hộ kinh doanh?

Theo quy định về kiểm tra hộ kinh doanh tại Luật Quản lý thuế 2019 và Nghị định 168/2025/NĐ-CP, các cơ quan có thẩm quyền chính bao gồm Cơ quan thuế cơ sở (đầu mối phối hợp kiểm tra định kỳ), Thanh tra Sở Tài chính, và các cơ quan chuyên ngành như Công an kinh tế, Thanh tra Sở Công Thương.

Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp huyện theo dõi và phối hợp với Chi cục Thuế để thực hiện kiểm tra, đảm bảo tuân thủ các quy định về đăng ký và quản lý hộ kinh doanh. Các cơ quan này phải có quyết định kiểm tra được phê duyệt bởi thủ trưởng, nêu rõ căn cứ pháp lý, đối tượng, nội dung và thời hạn.

2. Quy định về các hình thức kiểm tra hộ kinh doanh hiện nay

Quy định về kiểm tra hộ kinh doanh hiện nay được quy định tại Nghị định 117/2025/NĐ-CP, phân loại thành hai hình thức chính: kiểm tra định kỳ và kiểm tra đột xuất. Các hình thức này nhằm đảm bảo hộ kinh doanh tuân thủ nghĩa vụ thuế, hóa đơn điện tử và điều kiện hoạt động.

2.1. Kiểm tra định kỳ theo kế hoạch

Theo kế hoạch hàng năm được phê duyệt theo Luật Quản lý thuế 2019, kiểm tra định kỳ thường diễn ra một lần/năm với một nội dung cụ thể, như kiểm tra thuế hoặc đăng ký kinh doanh. Cơ quan phải thông báo bằng văn bản trước ít nhất 7 ngày, giúp hộ kinh doanh chuẩn bị tài liệu.

2.2. Kiểm tra đột xuất khi có dấu hiệu vi phạm

Kiểm tra đột xuất được thực hiện khi có đơn thư khiếu nại, dấu hiệu vi phạm rõ ràng hoặc thông tin từ hệ thống hóa đơn điện tử, theo Nghị định 68/2026/NĐ-CP. Không cần thông báo trước, nhưng phải có lý do hợp pháp và biên bản ghi nhận ngay lập tức.

Xem thêm: Theo luật các hộ kinh doanh phải thành lập công ty khi nào?

3. Nội dung kiểm tra hộ kinh doanh bao gồm những gì?

Nội dung kiểm tra được quy định chi tiết tại Nghị định 168/2025/NĐ-CP và Luật Quản lý thuế 2019, tập trung vào các khía cạnh chính sau.

3.1. Kiểm tra về đăng ký kinh doanh và điều kiện hoạt động

Cơ quan kiểm tra xác minh Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh, điều kiện hoạt động theo ngành nghề, và việc sử dụng lao động (nếu có). Hộ kinh doanh phải chứng minh tuân thủ quy định tại Nghị định 168/2025/NĐ-CP về đăng ký và quản lý.

3.2. Kiểm tra việc chấp hành nghĩa vụ thuế và hóa đơn

Theo Nghị định 68/2026/NĐ-CP, kiểm tra tập trung vào hóa đơn điện tử (100% hộ kinh doanh phải sử dụng từ năm 2026), kê khai thuế GTGT, TNCN và môn bài. Hộ kinh doanh khoán hoặc sử dụng hóa đơn phải cung cấp dữ liệu từ máy tính tiền, chứng từ nộp thuế và sổ sách kế toán.

3.3. Kiểm tra về an toàn thực phẩm, phòng cháy chữa cháy (nếu có)

Đối với hộ kinh doanh trong lĩnh vực thực phẩm hoặc có yêu cầu đặc thù, kiểm tra bao gồm giấy chứng nhận an toàn thực phẩm, PCCC theo quy định chuyên ngành, nhằm đảm bảo an toàn cộng đồng.

Các loại giấy tờ hộ kinh doanh cần chuẩn bị sẵn:

• Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh (bản gốc hoặc bản sao chứng thực).
• Giấy chứng nhận đủ điều kiện (PCCC, An toàn thực phẩm, Giấy phép rượu/thuốc lá… nếu có).
• Sổ sách kế toán, hóa đơn đầu vào, hóa đơn đầu ra (đối với hộ kê khai).
• Chứng từ nộp thuế (Thuế môn bài, thuế GTGT, thuế TNCN).
• Hợp đồng lao động của nhân viên (nếu có sử dụng lao động).

4. Trình tự, thủ tục kiểm tra hộ kinh doanh đúng pháp luật

Theo quy định về kiểm tra hộ kinh doanh tại Nghị định 117/2025/NĐ-CP, trình tự kiểm tra bao gồm các bước sau:

• Bước 1: Cơ quan kiểm tra xuất trình Quyết định kiểm tra, Thẻ thanh tra hoặc giấy giới thiệu, nêu rõ căn cứ pháp lý (Luật Quản lý thuế 2019).
• Bước 2: Đoàn kiểm tra công bố nội dung, phạm vi và thời hạn kiểm tra (thường không quá 10 ngày làm việc).
• Bước 3: Hộ kinh doanh hợp tác cung cấp tài liệu; đoàn kiểm tra ghi nhận thông tin, kiểm tra thực tế tại chỗ.
• Bước 4: Lập biên bản kiểm tra, ký xác nhận hai bên; nếu phát hiện vi phạm, thông báo xử lý theo quy định.

Từ năm 2026, kiểm tra có thể bắt đầu từ xa qua hệ thống hóa đơn điện tử; nếu dữ liệu không khớp, mới tiến hành kiểm tra trực tiếp.

5. Quyền và nghĩa vụ của chủ hộ kinh doanh khi bị kiểm tra

Chủ hộ kinh doanh có quyền: Yêu cầu xuất trình giấy tờ hợp pháp, ghi ý kiến vào biên bản nếu không đồng ý, và từ chối cung cấp thông tin không liên quan.

Nghĩa vụ: Hợp tác đầy đủ, cung cấp tài liệu chính xác theo Nghị định 168/2025/NĐ-CP, và tuân thủ thời hạn kiểm tra. Việc từ chối hợp tác có thể dẫn đến xử phạt theo quy định mới tại Nghị định 68/2026/NĐ-CP.

Xem thêm: Hóa đơn đầu vào của hộ kinh doanh cá thể theo luật mới

6. Các mức xử phạt thường gặp đối với hộ kinh doanh

Các mức xử phạt được quy định tại Nghị định 117/2025/NĐ-CP, tùy theo mức độ vi phạm: Phạt cảnh cáo hoặc tiền từ 2-20 triệu đồng đối với không xuất hóa đơn điện tử; phạt 20-50 triệu đồng nếu trốn thuế dưới 100 triệu đồng; và đình chỉ kinh doanh nếu vi phạm nghiêm trọng về an toàn hoặc đăng ký. Hộ kinh doanh cần tuân thủ để tránh rủi ro.

7. Câu hỏi thường gặp

Đoàn kiểm tra đến mà không có quyết định kiểm tra thì tôi có quyền từ chối không?

Có. Trừ trường hợp kiểm tra hành chính đột xuất theo tin tố giác tội phạm, các đợt kiểm tra chuyên ngành bắt buộc phải có Quyết định kiểm tra và Thẻ công chức/Thẻ thanh tra theo Luật Quản lý thuế 2019.

Hộ kinh doanh mới thành lập có bị kiểm tra ngay không?

Thông thường, các cơ quan sẽ hỗ trợ hướng dẫn trong 6 tháng đầu. Tuy nhiên, nếu có dấu hiệu kinh doanh hàng lậu, hàng giả hoặc vi phạm PCCC nghiêm trọng, cơ quan chức năng vẫn có quyền kiểm tra đột xuất theo Nghị định 68/2026/NĐ-CP.

Nếu không đồng ý với kết luận kiểm tra, tôi phải làm gì?

Bạn có quyền ghi ý kiến vào Biên bản kiểm tra và thực hiện khiếu nại lên người ký quyết định kiểm tra hoặc khởi kiện hành chính theo quy định tại Nghị định 117/2025/NĐ-CP.

Hộ kinh doanh có quyền từ chối kiểm tra không?

Không, hộ kinh doanh không có quyền từ chối kiểm tra khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu theo đúng thủ tục. Việc từ chối là hành vi vi phạm và có thể bị xử phạt theo Nghị định 168/2025/NĐ-CP.

Cơ quan kiểm tra có quyền yêu cầu hộ kinh doanh cung cấp tất cả các loại thông tin không?

Không hoàn toàn. Cơ quan kiểm tra chỉ có quyền yêu cầu những thông tin liên quan trực tiếp đến nội dung kiểm tra và phải tuân thủ quy định pháp luật về bảo mật thông tin theo Luật Quản lý thuế 2019.

Hy vọng qua bài viết, ACC Đồng Nai đã giúp quý khách hàng hiểu rõ hơn về Quy định về kiểm tra hộ kinh doanh như thế nào? Đừng ngần ngại hãy liên hệ với ACC  Đồng Nai nếu quý khách hàng có bất kỳ thắc mắc gì cần tư vấn giải quyết.