Thuế thừa kế ở Mỹ là một phần quan trọng trong hệ thống thuế phức tạp của quốc gia này, ảnh hưởng trực tiếp đến những cá nhân hoặc gia đình sở hữu tài sản lớn khi người để lại di sản qua đời. Cùng ACC Đồng Nai khám phá chi tiết để bạn sẵn sàng đối mặt với các quy định quốc tế.

1. Thông tin tổng quan về thuế thừa kế ở Mỹ

Trước tiên hãy cùng tìm hiểu tổng quan về thuế thừa kế tại Mỹ.

Thuế thừa kế ở Mỹ, thường được gọi là "thuế chết" hoặc estate tax, là loại thuế đánh vào giá trị tài sản mà người đã khuất để lại cho người thừa kế, nhằm đảm bảo công bằng xã hội và phân phối lại của cải. Loại thuế này được quy định chủ yếu bởi luật liên bang, nhưng một số tiểu bang cũng áp dụng các quy định riêng, tạo nên sự đa dạng trong cách tính toán và nộp thuế.

Để hiểu rõ hơn, chúng ta cần nắm bắt rằng thuế này không phải là gánh nặng cho đa số người dân Mỹ, mà chủ yếu nhắm đến những tài sản lớn, giúp giảm bất bình đẳng giàu nghèo trong xã hội.

Thuế thừa kế ở Mỹ được phân biệt rõ ràng giữa hai hình thức chính: thuế tài sản (estate tax) do liên bang và tiểu bang đánh vào giá trị tổng tài sản trước khi phân phối, và thuế thừa kế (inheritance tax) do một số tiểu bang áp dụng trực tiếp lên người nhận di sản dựa trên mối quan hệ huyết thống hoặc giá trị nhận được. Theo Internal Revenue Code (IRC) Section 2001 của Mỹ, estate tax liên bang chỉ áp dụng khi giá trị tài sản vượt quá mức miễn trừ hàng năm, hiện tại là khoảng 13,61 triệu USD cho cá nhân vào năm 2025, giúp bảo vệ các gia đình trung lưu khỏi gánh nặng thuế.

Điều này phản ánh chính sách của chính phủ Mỹ nhằm khuyến khích tích lũy tài sản cá nhân mà không làm suy giảm động lực làm việc, đồng thời thu thuế từ giới siêu giàu. Ví dụ, nếu một người Mỹ qua đời với tài sản 15 triệu USD, phần vượt quá miễn trừ sẽ bị đánh thuế ở mức 40%, dẫn đến khoản thuế khoảng 600.000 USD, nhưng người thừa kế có thể khấu trừ các khoản nợ, chi phí tang lễ và từ thiện để giảm số tiền phải nộp. Hơn nữa, luật này còn cho phép vợ chồng cộng dồn mức miễn trừ lên đến 27,22 triệu USD, tạo điều kiện thuận lợi cho các cặp đôi lập kế hoạch thừa kế dài hạn.

Một khía cạnh quan trọng khác là phạm vi áp dụng của thuế thừa kế ở Mỹ không chỉ giới hạn ở tài sản nội địa mà còn bao gồm tài sản toàn cầu đối với công dân và thường trú nhân Mỹ, theo IRC Section 2011. Điều này có nghĩa là nếu một người Việt Nam trở thành công dân Mỹ và sở hữu bất động sản ở Việt Nam, toàn bộ tài sản đó cũng có thể bị tính vào cơ sở tính thuế khi họ qua đời, đòi hỏi sự phối hợp giữa luật sư Mỹ và Việt Nam để tránh xung đột pháp lý.

Trong thực tế, nhiều người Việt đầu tư tại Mỹ qua chương trình EB-5 hoặc mua bất động sản thường gặp phải vấn đề này, vì họ không lường trước được rằng thuế có thể "theo đuổi" tài sản xuyên biên giới. Để giảm thiểu, các chuyên gia khuyên nên lập quỹ tín thác (trust) sống hoặc di chúc hợp pháp hóa theo luật Mỹ, giúp chuyển giao tài sản mà không kích hoạt thuế ngay lập tức.

So với nhiều quốc gia khác, hệ thống thuế thừa kế ở Mỹ được đánh giá là tiến bộ hơn, vì mức miễn trừ cao giúp 99,9% các trường hợp thừa kế không phải nộp thuế, theo dữ liệu từ IRS năm 2024.

2. Mức miễn trừ và thuế suất trong thuế thừa kế ở Mỹ

Mức miễn trừ và thuế suất là hai yếu tố cốt lõi quyết định liệu một di sản có phải chịu thuế hay không, giúp hệ thống thuế Mỹ cân bằng giữa việc thu ngân sách và bảo vệ quyền thừa kế cơ bản.

Theo quy định hiện hành của Tax Cuts and Jobs Act (TCJA) 2017, có hiệu lực đến hết năm 2025, mức miễn trừ cơ bản cho thuế thừa kế ở Mỹ là 13,61 triệu USD cho mỗi cá nhân vào năm 2025, tăng nhẹ so với 12,92 triệu USD năm 2024 do điều chỉnh lạm phát theo IRC Section 2010. Điều này có nghĩa là chỉ những di sản vượt quá ngưỡng này mới bị đánh thuế, và phần vượt quá sẽ chịu thuế suất cố định 40%, áp dụng lũy tiến từ mức thấp hơn nhưng thực tế hầu hết rơi vào mức cao nhất.

Ví dụ, với một di sản 20 triệu USD, người thừa kế chỉ phải nộp thuế trên 6,39 triệu USD, tức khoảng 2,556 triệu USD, sau khi khấu trừ các khoản được phép như nợ nần, chi phí hành chính và di sản cho vợ/chồng không giới hạn theo IRC Section 2056. Hơn nữa, nếu người để lại di sản đã sử dụng một phần miễn trừ trong đời qua quà tặng (gift tax), số dư còn lại sẽ được áp dụng cho estate tax, tạo sự liên kết chặt chẽ giữa hai loại thuế này.

Đối với người nước ngoài không phải công dân Mỹ nhưng sở hữu tài sản tại Mỹ, mức miễn trừ chỉ là 60.000 USD, khiến họ dễ bị ảnh hưởng hơn, đặc biệt nếu đầu tư bất động sản lớn.

Thuế suất 40% có vẻ cao nhưng được thiết kế để chỉ ảnh hưởng đến 0,1% dân số giàu nhất, theo báo cáo của Sở Thuế vụ Mỹ (IRS) năm 2024, và có thể giảm nếu di sản được chuyển qua quỹ từ thiện hoặc bảo hiểm nhân thọ. Trong bối cảnh năm 2025, với TCJA sắp hết hạn, Quốc hội Mỹ đang thảo luận về việc giảm mức miễn trừ xuống còn 5-7 triệu USD từ năm 2026, có thể làm tăng gánh nặng cho nhiều gia đình trung lưu hơn.

Điều này nhấn mạnh nhu cầu lập kế hoạch sớm, chẳng hạn sử dụng chiến lược "portability" để vợ chồng chuyển miễn trừ chưa dùng cho nhau mà không tốn phí. Đối với người Việt, việc này càng quan trọng vì theo Bộ luật Dân sự 2015 của Việt Nam (Điều 609-650), thừa kế được ưu tiên theo pháp luật hoặc di chúc, nhưng khi liên quan đến tài sản Mỹ, cần công chứng di chúc theo luật Mỹ để tránh tranh chấp, đồng thời tránh thuế kép nếu Việt Nam áp dụng phí trước bạ theo Luật Đất đai 2024 (Điều 188).

3. Quy trình kê khai và nộp thuế thừa kế ở Mỹ

Quy trình kê khai thuế thừa kế ở Mỹ đòi hỏi sự chính xác và kịp thời, thường mất từ 9 tháng đến vài năm tùy độ phức tạp của di sản, nhằm đảm bảo tính minh bạch và tránh gian lận.

Bước 1: Xác định và định giá tài sản di sản trong vòng 9 tháng kể từ ngày người để lại qua đời

Xác định và định giá tài sản di sản trong vòng 9 tháng kể từ ngày người để lại qua đời, theo IRC Section 2031, bao gồm tất cả tài sản toàn cầu như bất động sản, cổ phiếu, tài khoản ngân hàng, doanh nghiệp và thậm chí quyền sở hữu trí tuệ. Quá trình này thường yêu cầu thuê chuyên gia định giá độc lập, đặc biệt với bất động sản hoặc cổ phần công ty, để tránh tranh chấp sau này; ví dụ, nếu tài sản là một ngôi nhà ở California trị giá 5 triệu USD, cần báo cáo giá thị trường tại thời điểm tử vong, khấu trừ nợ thế chấp còn lại.

Đồng thời, thu thập tài liệu chứng minh mối quan hệ thừa kế theo di chúc hoặc luật pháp, vì nếu không có di chúc, tài sản sẽ phân chia theo luật tiểu bang (intestate succession), có thể làm phức tạp hóa việc kê khai. Đối với người Việt có tài sản ở Mỹ, bước này cần phối hợp với luật sư hai nước để đảm bảo tuân thủ cả Bộ luật Dân sự 2015 (Điều 650) về thừa kế không di chúc.

Bước 2: Tính toán các khoản khấu trừ và miễn trừ áp dụng

Tính toán các khoản khấu trừ và miễn trừ áp dụng, sử dụng mẫu đơn 706 của IRS, nơi liệt kê chi tiết nợ nần, chi phí tang lễ (lên đến 5.000-10.000 USD), phí hành chính tòa án probate, và di sản cho vợ/chồng không giới hạn theo IRC Section 2056. Sau đó, áp dụng mức miễn trừ trọn đời (lifetime exclusion) nếu chưa dùng hết qua quà tặng trước đó; ví dụ, nếu người quá cố đã tặng 2 triệu USD cho con cái trong đời, miễn trừ estate chỉ còn 11,61 triệu USD.

Người thừa kế có thể yêu cầu giãn nộp thuế trong 5 năm nếu tài sản là nông trại hoặc doanh nghiệp nhỏ theo IRC Section 6166, tránh phải bán tháo tài sản để trả thuế ngay lập tức. Trong thực tế, nhiều gia đình Mỹ sử dụng phần mềm kế toán hoặc luật sư để tính toán này, và đối với người nước ngoài, cần khai báo tài sản Mỹ riêng theo IRC Section 2101 với mức miễn trừ thấp hơn.

Bước 3: Nộp đơn khai thuế và thanh toán khoản thuế phải nộp

Nộp đơn khai thuế và thanh toán khoản thuế phải nộp, với hạn chót 9 tháng nhưng có thể gia hạn 6 tháng thêm nếu cần, theo quy định IRS. Nếu số thuế lớn, có thể trả góp qua installment agreement, nhưng lãi suất sẽ áp dụng khoảng 3-5% hàng năm. Sau khi nộp, IRS sẽ kiểm tra và có thể yêu cầu bổ sung tài liệu trong 3 năm; nếu phát hiện sai sót, phạt có thể lên đến 25% số thuế thiếu.

Đối với di sản liên quan Việt Nam, cần xem xét hiệp định tránh đánh thuế kép giữa Mỹ-Việt (nếu có), và theo Luật Quản lý thuế 2019 của Việt Nam, có thể cần khai báo tài sản thừa kế nước ngoài để tránh phạt hành chính.

>>>> Xem thêm tại đây: Dịch vụ kê khai thuế tại Đồng Nai

4. Sự khác biệt về thuế thừa kế giữa các tiểu bang ở Mỹ

Mặc dù luật liên bang thống nhất khung chung, nhưng các tiểu bang có quyền áp dụng thuế thừa kế riêng, dẫn đến sự khác biệt đáng kể về mức miễn trừ và thuế suất, đòi hỏi người thừa kế phải kiểm tra quy định địa phương để tránh bất ngờ. Điều này phản ánh tính liên bang của hệ thống Mỹ, nơi tiểu bang có quyền tự chủ cao trong lĩnh vực thuế.

Hiện nay, chỉ 6 tiểu bang áp dụng thuế thừa kế (inheritance tax) trực tiếp lên người nhận: Iowa, Kentucky, Maryland, Nebraska, New Jersey và Pennsylvania, với thuế suất từ 0% đến 18% tùy mối quan hệ, theo dữ liệu từ Tax Foundation năm 2025. Ví dụ, ở Nebraska, con cái trực hệ chỉ chịu 1% trên phần thừa kế đầu tiên 40.000 USD, nhưng người ngoài gia đình có thể lên 18%, khiến nhiều người lập kế hoạch chuyển tài sản qua trust để tránh.

Trong khi đó, 12 tiểu bang và District of Columbia áp dụng thuế tài sản tiểu bang (estate tax) tương tự liên bang nhưng với mức miễn trừ thấp hơn, như New York miễn trừ 6,94 triệu USD và thuế suất lên 16% trên phần vượt quá. Connecticut có mức cao nhất với 12% trên 2,6 triệu USD, trong khi Washington áp dụng 10-20% trên 2,193 triệu USD. Những khác biệt này có thể làm tổng thuế tăng gấp đôi nếu di sản nằm ở tiểu bang có thuế cao, và người thừa kế từ tiểu bang khác vẫn phải nộp nếu tài sản ở đó.

So sánh với các tiểu bang không có thuế như California hay Florida, nơi chỉ chịu thuế liên bang, nhiều người giàu chọn di cư đến đây để giảm gánh nặng, theo nghiên cứu từ United for a Fair Economy. Ví dụ, Jeff Bezos chuyển đến Florida để tránh thuế tiểu bang Washington lên đến 20%.

Đối với người Việt, nếu sở hữu bất động sản ở New York, cần tính thêm thuế địa phương bên cạnh liên bang, và liên hệ luật sư để lập di chúc chỉ định tiểu bang quản lý probate. Theo Luật Đất đai 2024 của Việt Nam (Điều 188), khi chuyển nhượng bất động sản thừa kế từ Mỹ về Việt Nam, chỉ chịu lệ phí trước bạ 0,5%, không phải thuế thu nhập, tạo sự khác biệt lớn so với Mỹ nơi thuế có thể lên 40%.

5. So sánh thuế thừa kế ở Mỹ với quy định thừa kế tại Việt Nam

Việc so sánh giữa hệ thống thuế thừa kế ở Mỹ và quy định thừa kế tại Việt Nam giúp người Việt Nam hiểu rõ hơn về rủi ro khi đầu tư quốc tế, đặc biệt khi di sản có thể bị ảnh hưởng bởi cả hai hệ thống pháp luật. Sự khác biệt này nhấn mạnh nhu cầu tư vấn chuyên sâu để tránh xung đột.

Ở Mỹ, thuế thừa kế tập trung vào giá trị tài sản lớn với mức miễn trừ cao, trong khi tại Việt Nam, theo Bộ luật Dân sự 2015 (Chương XXII, Điều 609-650), không có thuế thừa kế riêng mà chỉ áp dụng phí công chứng di chúc (khoảng 0,1-0,5% giá trị tài sản) và lệ phí trước bạ khi đăng ký quyền sở hữu bất động sản thừa kế theo Luật Đất đai 2024 (Điều 188, mức 0,5% giá trị).

Điều này có nghĩa là thừa kế ở Việt Nam chủ yếu miễn phí thuế thu nhập, trừ trường hợp tài sản là chứng khoán hoặc doanh nghiệp phải kê khai theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007 (sửa đổi 2012) (Điều 3, khoản 1), nhưng chỉ nếu có thu nhập từ chuyển nhượng. Ngược lại, ở Mỹ, ngay cả quà tặng lớn trong đời cũng liên kết với estate tax qua unified credit, khiến lập kế hoạch phức tạp hơn. Ví dụ, một người Việt nhận thừa kế 10 triệu USD từ Mỹ chỉ chịu thuế Mỹ nếu vượt miễn trừ, nhưng khi đưa về Việt Nam, không bị thuế thêm trừ phí hành chính.

Sự khác biệt lớn nhất là phạm vi: Mỹ tính toàn cầu cho công dân, trong khi Việt Nam chỉ tính tài sản nội địa theo Luật Quản lý thuế 2019 (Điều 4), và không có khái niệm probate phức tạp như Mỹ mà chỉ cần tòa án công nhận di chúc. Tuy nhiên, nếu người Việt là thường trú nhân Mỹ, di sản Việt Nam vẫn bị tính thuế Mỹ, đòi hỏi hiệp định tránh đánh thuế kép (Mỹ-Việt chưa có đầy đủ).

Theo Luật Các tổ chức tín dụng 2024, nếu di sản bao gồm tài khoản ngân hàng Mỹ, cần thủ tục chuyển tiền về Việt Nam qua ngân hàng, tránh phạt nếu không khai báo. Do đó, người Việt nên lập di chúc song ngữ và trust theo luật Mỹ để tối ưu, giảm rủi ro so với hệ thống Việt Nam đơn giản hơn nhưng thiếu bảo vệ cho tài sản quốc tế.

>>>> Xem thêm tại đây: Dịch vụ tư vấn thuế tại Đồng Nai uy tín, chuyên nghiệp

6. Câu hỏi thường gặp về thuế thừa kế ở Mỹ

• Thuế thừa kế ở Mỹ áp dụng cho người nước ngoài như thế nào?

Đối với người không phải công dân hoặc thường trú nhân Mỹ, thuế chỉ áp dụng cho tài sản nằm trong lãnh thổ Mỹ, với mức miễn trừ chỉ 60.000 USD theo IRC Section 2101, thay vì 13,61 triệu USD như công dân. Ví dụ, nếu một người Việt sở hữu bất động sản 1 triệu USD ở Mỹ và qua đời, người thừa kế phải nộp thuế trên gần toàn bộ giá trị sau khấu trừ, ở mức 40%.

Quy trình kê khai vẫn dùng form 706-NA, và có thể khấu trừ nợ liên quan đến tài sản Mỹ, nhưng không được cộng dồn miễn trừ vợ chồng trừ khi cả hai đều là thường trú. Để tránh, nhiều người lập quỹ tín thác nước ngoài, nhưng cần tư vấn luật sư để tuân thủ cả luật Mỹ và Việt Nam theo Bộ luật Dân sự 2015.

• Làm thế nào để giảm thiểu thuế thừa kế ở Mỹ?

Các chiến lược phổ biến bao gồm lập quỹ tín thác sống (irrevocable life insurance trust) để loại trừ giá trị bảo hiểm khỏi di sản, hoặc tặng tài sản dần dần trong đời với giới hạn 18.000 USD/năm mà không kích hoạt gift tax theo IRC Section 2503. Vợ chồng có thể sử dụng portability để chuyển miễn trừ chưa dùng, giảm thuế lên đến 40% trên phần lớn.

• Thời hạn nộp thuế thừa kế ở Mỹ là bao lâu và hậu quả nếu trễ?

Hạn chót là 9 tháng kể từ ngày tử vong, nhưng có thể gia hạn 6 tháng cho kê khai theo IRS, và lên đến 10 năm cho thanh toán nếu tài sản là doanh nghiệp theo IRC Section 6166. Nếu trễ, phạt 5% mỗi tháng trên số thuế chưa nộp, tối đa 25%, cộng lãi 3-5% hàng năm.

Thuế thừa kế ở Mỹ đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng để tránh những bất ngờ tài chính lớn, đặc biệt trong bối cảnh mức miễn trừ có thể thay đổi sau năm 2025 theo các đề xuất lập pháp mới. Nếu bạn đang lo lắng về tài sản tại Mỹ hoặc cần hỗ trợ lập di chúc, hãy liên hệ ACC Đồng Nai ngay hôm nay để nhận tư vấn chuyên sâu từ các luật sư giàu kinh nghiệm, đảm bảo quyền lợi của bạn được bảo vệ toàn diện theo cả luật Mỹ và Việt Nam.