Vừa làm thuê vừa mở công ty là xu hướng ngày càng phổ biến, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế hiện đại, khi nhiều người muốn cân bằng giữa thu nhập ổn định từ công việc làm thuê và khát vọng khởi nghiệp. Tuy nhiên, việc này đặt ra nhiều câu hỏi pháp lý liên quan đến hợp đồng lao động, trách nhiệm thuế, và các quy định về thành lập doanh nghiệp. Hiểu rõ các quy định pháp luật sẽ giúp bạn thực hiện kế hoạch này một cách an toàn và hiệu quả. Để được tư vấn chi tiết và hỗ trợ thủ tục, hãy cùng ACC Đồng Nai tìm hiểu qua bài viết dưới đây.

1. Quy định pháp luật về việc vừa làm thuê vừa mở công ty

Phần này sẽ làm rõ các quy định pháp luật hiện hành tại Việt Nam liên quan đến việc một cá nhân vừa làm công việc làm thuê vừa thành lập và vận hành công ty. Việc nắm bắt các quy định này là bước đầu tiên để đảm bảo tuân thủ pháp luật.

Theo pháp luật Việt Nam, không có quy định nào cấm một cá nhân vừa làm việc theo hợp đồng lao động vừa thành lập công ty. Bộ luật Lao động 2019, có hiệu lực từ ngày 01/01/2021, quy định rõ về quyền và nghĩa vụ của người lao động, trong đó không hạn chế quyền tự do kinh doanh. Tuy nhiên, bạn cần lưu ý đến các điều khoản trong hợp đồng lao động với công ty hiện tại, đặc biệt là các điều khoản về bảo mật thông tin, xung đột lợi ích hoặc cấm cạnh tranh. Ngoài ra, Luật Doanh nghiệp 2020 và các văn bản hướng dẫn như Nghị định 01/2021/NĐ-CP cung cấp khung pháp lý cho việc thành lập và quản lý doanh nghiệp.

Một số điểm pháp lý quan trọng cần lưu ý:

• Hợp đồng lao động và cam kết bảo mật: Theo Điều 21 Bộ luật Lao động 2019, hợp đồng lao động có thể bao gồm các điều khoản về bảo vệ bí mật kinh doanh hoặc cấm cạnh tranh. Nếu công ty mới của bạn hoạt động trong cùng lĩnh vực với công ty hiện tại, bạn có thể vi phạm hợp đồng, dẫn đến việc bị chấm dứt hợp đồng lao động hoặc bồi thường thiệt hại. Vì vậy, hãy rà soát kỹ hợp đồng lao động và tham khảo ý kiến luật sư trước khi mở công ty.
• Nghĩa vụ thuế và bảo hiểm xã hội: Khi vừa làm thuê vừa mở công ty, bạn phải tuân thủ các quy định về thuế thu nhập cá nhân và đóng bảo hiểm xã hội. Theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007 (sửa đổi, bổ sung 2014), thu nhập từ làm công và kinh doanh sẽ được tính thuế riêng. Nghị định 12/2022/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế, bao gồm cả việc không kê khai đầy đủ thu nhập. Bạn cần đảm bảo kê khai thuế đúng quy định để tránh bị phạt. Về bảo hiểm xã hội, Luật Bảo hiểm xã hội 2014 yêu cầu người lao động làm việc theo hợp đồng lao động phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, trong khi công ty mới của bạn cũng phải đóng bảo hiểm cho nhân viên nếu có thuê lao động.
• Quy định về thành lập doanh nghiệp: Theo Điều 17 Luật Doanh nghiệp 2020, mọi cá nhân có quyền thành lập doanh nghiệp, trừ các trường hợp bị cấm theo Điều 18, như cán bộ, công chức, viên chức, hoặc người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Nghị định 01/2021/NĐ-CP quy định chi tiết về trình tự, thủ tục đăng ký doanh nghiệp, đảm bảo quy trình minh bạch và nhanh chóng. Bạn cần lựa chọn loại hình doanh nghiệp phù hợp, như công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, hoặc doanh nghiệp tư nhân, tùy thuộc vào quy mô và mục tiêu kinh doanh.
• Luật Công chứng 2024: Luật Công chứng 2024 quy định rõ hơn về việc công chứng các giấy tờ liên quan đến thành lập doanh nghiệp, như điều lệ công ty hoặc hợp đồng góp vốn. Nếu bạn dự định mở công ty trong tương lai gần, hãy lưu ý các quy định mới này để chuẩn bị hồ sơ phù hợp.

2. Vừa làm thuê vừa mở công ty có được không?

Đây là câu hỏi mà nhiều người đặt ra khi muốn thử sức với vai trò doanh nhân nhưng vẫn duy trì công việc làm thuê để đảm bảo thu nhập ổn định. Phần này sẽ phân tích chi tiết tính khả thi của việc này dựa trên quy định pháp luật và thực tế.

Theo Luật Doanh nghiệp 2020 và Bộ luật Lao động 2019, việc vừa làm thuê vừa mở công ty hoàn toàn được phép, trừ một số trường hợp đặc biệt. Tuy nhiên, để thực hiện điều này một cách hợp pháp và hiệu quả, bạn cần lưu ý một số vấn đề pháp lý và thực tiễn quan trọng, từ việc tuân thủ hợp đồng lao động đến quản lý trách nhiệm pháp lý của doanh nghiệp.

Các yếu tố cần xem xét để trả lời câu hỏi “vừa làm thuê vừa mở công ty có được không?”:

Không vi phạm hợp đồng lao động: Hợp đồng lao động có thể bao gồm các điều khoản hạn chế, chẳng hạn như cấm làm việc cho đối thủ cạnh tranh hoặc sử dụng thời gian làm việc để kinh doanh riêng. Theo Điều 8 Bộ luật Lao động 2019, các hành vi như sử dụng thông tin bí mật của công ty để trục lợi cá nhân là bị cấm. Nếu công ty mới của bạn không cạnh tranh trực tiếp với công ty hiện tại và bạn thực hiện kinh doanh ngoài giờ làm việc, thì việc này thường không bị cấm. Tuy nhiên, để chắc chắn, bạn nên tham khảo ý kiến luật sư hoặc thương lượng với người sử dụng lao động.

Khả năng cân bằng thời gian và trách nhiệm: Vừa làm thuê vừa mở công ty đòi hỏi bạn phải quản lý thời gian hiệu quả. Theo Điều 115 Bộ luật Lao động 2019, thời gian làm việc tối đa là 8 giờ/ngày và 48 giờ/tuần. Nếu việc kinh doanh ảnh hưởng đến hiệu suất làm việc, bạn có thể vi phạm nghĩa vụ trong hợp đồng lao động. Ngoài ra, bạn cần đảm bảo có đủ thời gian để quản lý công ty mới, từ việc lập kế hoạch kinh doanh đến xử lý các vấn đề pháp lý.

Trách nhiệm pháp lý của chủ doanh nghiệp: Khi mở công ty, bạn sẽ chịu trách nhiệm pháp lý theo loại hình doanh nghiệp. Ví dụ, với công ty trách nhiệm hữu hạn, bạn chỉ chịu trách nhiệm trong phạm vi vốn góp, nhưng với doanh nghiệp tư nhân, bạn phải chịu trách nhiệm vô hạn. Điều 75 Luật Doanh nghiệp 2020 quy định rõ trách nhiệm của chủ sở hữu đối với công ty trách nhiệm hữu hạn, trong khi Điều 183 quy định về doanh nghiệp tư nhân. Bạn cần cân nhắc kỹ loại hình doanh nghiệp để phù hợp với tình hình tài chính và khả năng quản lý.

Trường hợp đặc biệt bị cấm: Theo Điều 18 Luật Doanh nghiệp 2020, một số đối tượng không được phép thành lập doanh nghiệp, bao gồm cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan quân đội, hoặc người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Ngoài ra, Nghị định 145/2020/NĐ-CP quy định chi tiết về điều kiện lao động, trong đó cấm cán bộ, công chức tham gia kinh doanh để tránh xung đột lợi ích. Nếu bạn thuộc các nhóm này, việc mở công ty là không khả thi.

Tác động đến bảo hiểm xã hội: Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2014, nếu bạn tiếp tục làm việc theo hợp đồng lao động, công ty hiện tại sẽ đóng bảo hiểm xã hội cho bạn. Tuy nhiên, nếu công ty mới của bạn có thuê lao động, bạn phải đảm bảo đóng bảo hiểm xã hội cho nhân viên theo Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2014. Nghị định 12/2022/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính nếu doanh nghiệp không thực hiện đúng nghĩa vụ bảo hiểm xã hội.

Xem thêm: Theo quy định ban kiểm soát công ty do ai thành lập?

3. Quy trình thành lập công ty khi đang làm thuê

Phần này sẽ hướng dẫn chi tiết các bước để thành lập một công ty trong khi vẫn đang làm thuê, đảm bảo tuân thủ pháp luật và tiết kiệm thời gian. Các bước được trình bày rõ ràng để bạn dễ dàng thực hiện.

Việc thành lập công ty đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng, từ việc lựa chọn loại hình doanh nghiệp đến nộp hồ sơ đăng ký. Dưới đây là quy trình chi tiết theo Luật Doanh nghiệp 2020 và Nghị định 01/2021/NĐ-CP:

Bước 1: Lựa chọn loại hình doanh nghiệp và đặt tên công ty

Bạn cần quyết định loại hình doanh nghiệp phù hợp, chẳng hạn như công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên, công ty cổ phần, hoặc doanh nghiệp tư nhân. Mỗi loại hình có ưu và nhược điểm riêng, ví dụ: công ty trách nhiệm hữu hạn phù hợp với doanh nghiệp nhỏ, trong khi công ty cổ phần thích hợp nếu bạn muốn huy động vốn. Tên công ty phải không trùng lặp hoặc gây nhầm lẫn với doanh nghiệp khác, được kiểm tra trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp. Theo Điều 38 Luật Doanh nghiệp 2020, tên công ty phải bao gồm loại hình doanh nghiệp và tên riêng. Ngoài ra, hãy đảm bảo rằng lĩnh vực kinh doanh của công ty mới không vi phạm hợp đồng lao động hiện tại.

Bước 2: Chuẩn bị hồ sơ đăng ký doanh nghiệp

Hồ sơ bao gồm đơn đăng ký doanh nghiệp, điều lệ công ty, danh sách thành viên/cổ đông (nếu có), và bản sao giấy tờ cá nhân của người đại diện theo pháp luật. Theo Nghị định 01/2021/NĐ-CP, hồ sơ phải được chuẩn bị đầy đủ và chính xác để tránh bị trả lại. Nếu có hợp đồng góp vốn hoặc các tài liệu cần công chứng, bạn cần lưu ý đến Luật Công chứng 2024. Bạn có thể nhờ các dịch vụ pháp lý như ACC Đồng Nai hỗ trợ để tiết kiệm thời gian và đảm bảo hồ sơ đúng quy định.

Bước 3: Nộp hồ sơ và nhận giấy phép kinh doanh

Hồ sơ được nộp tại Sở Kế hoạch và Đầu tư nơi công ty đặt trụ sở hoặc thông qua Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp. Thời gian xử lý thường là 3-5 ngày làm việc theo Điều 27 Luật Doanh nghiệp 2020. Sau khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, bạn cần thực hiện các thủ tục sau đăng ký như khắc dấu, mở tài khoản ngân hàng và đăng ký thuế. Nghị định 01/2021/NĐ-CP cũng cho phép nộp hồ sơ trực tuyến, giúp tiết kiệm thời gian cho những người bận rộn như bạn.

Bước 4: Hoàn thiện các thủ tục sau đăng ký

Sau khi nhận giấy phép, bạn cần đăng ký mã số thuế, kê khai thuế ban đầu, và đăng ký phương pháp tính thuế (phương pháp khấu trừ hoặc trực tiếp). Theo Nghị định 70/2025/NĐ-CP, các quy định về hóa đơn điện tử sẽ được siết chặt, yêu cầu doanh nghiệp sử dụng hóa đơn điện tử ngay từ khi bắt đầu hoạt động. Ngoài ra, nếu công ty hoạt động trong lĩnh vực cần giấy phép con (ví dụ: xây dựng, thực phẩm), bạn phải xin giấy phép này theo quy định của luật chuyên ngành. Ví dụ, Nghị định 105/2025/NĐ-CP quy định về phòng cháy chữa cháy đối với các cơ sở kinh doanh có nguy cơ cháy nổ cao.

Bước 5: Đăng ký bảo hiểm xã hội và lao động

Nếu công ty mới có thuê lao động, bạn phải đăng ký bảo hiểm xã hội bắt buộc cho nhân viên theo Luật Bảo hiểm xã hội 2014. Thông tư 09/2020/TT-BLĐTBXH quy định chi tiết về việc sử dụng lao động chưa thành niên, trong khi Nghị định 12/2022/NĐ-CP quy định xử phạt nếu doanh nghiệp không đóng bảo hiểm xã hội đúng quy định. Ngoài ra, bạn cần ban hành nội quy lao động theo Điều 118 Bộ luật Lao động 2019 nếu công ty có từ 10 lao động trở lên.

>>> Xem thêm tại đây: Dịch vụ thành lập công ty tại Đồng Nai uy tín chỉ 1.200.000

4. Những rủi ro và cách phòng tránh khi vừa làm thuê vừa mở công ty

Phần này sẽ phân tích các rủi ro pháp lý và thực tiễn mà bạn có thể gặp phải khi vừa làm thuê vừa mở công ty, đồng thời đưa ra các giải pháp để giảm thiểu rủi ro.

Vừa làm thuê vừa mở công ty mang lại nhiều cơ hội nhưng cũng tiềm ẩn không ít rủi ro, từ vi phạm hợp đồng lao động đến các vấn đề pháp lý liên quan đến doanh nghiệp. Hiểu rõ các rủi ro này sẽ giúp bạn đưa ra quyết định sáng suốt và bảo vệ quyền lợi của mình.

Một số rủi ro và cách phòng tránh:

Rủi ro vi phạm hợp đồng lao động: Nếu công ty mới cạnh tranh trực tiếp với công ty hiện tại hoặc bạn sử dụng thời gian làm việc để kinh doanh, bạn có thể bị kiện hoặc chấm dứt hợp đồng. Theo Điều 36 Bộ luật Lao động 2019, người sử dụng lao động có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng nếu người lao động vi phạm nghiêm trọng nội quy lao động. Để tránh rủi ro này, hãy tham khảo ý kiến luật sư để rà soát hợp đồng lao động và đảm bảo công ty mới hoạt động trong lĩnh vực không xung đột. Bạn cũng nên thương lượng với người sử dụng lao động để đạt được sự đồng thuận.

Rủi ro pháp lý liên quan đến doanh nghiệp: Nếu không tuân thủ các quy định về thuế, bảo hiểm xã hội hoặc giấy phép, công ty có thể bị phạt hành chính hoặc bị rút giấy phép. Ví dụ, Nghị định 12/2022/NĐ-CP quy định mức phạt lên đến 75 triệu đồng nếu doanh nghiệp không đóng bảo hiểm xã hội cho nhân viên. Để giảm thiểu rủi ro, bạn nên hợp tác với các đơn vị tư vấn pháp lý uy tín như ACC Đồng Nai để đảm bảo mọi thủ tục được thực hiện đúng quy định. Ngoài ra, hãy cập nhật các quy định mới như Luật Thuế giá trị gia tăng 2024, yêu cầu doanh nghiệp sử dụng hóa đơn điện tử và chuyển khoản để khấu trừ thuế giá trị gia tăng.

Rủi ro về quản lý thời gian và tài chính: Vừa làm thuê vừa mở công ty đòi hỏi bạn phải quản lý thời gian và tài chính hiệu quả. Nếu không cân bằng được, bạn có thể ảnh hưởng đến hiệu suất công việc hoặc khiến công ty mới thất bại. Theo thực tế, nhiều doanh nghiệp mới thất bại trong năm đầu tiên do thiếu vốn hoặc quản lý kém. Hãy xây dựng kế hoạch kinh doanh chi tiết, dự trù tài chính và ưu tiên thuê ngoài một số công việc như kế toán hoặc pháp lý để giảm tải công việc.

Rủi ro về sức khỏe và áp lực công việc: Quản lý đồng thời hai vai trò có thể gây áp lực lớn về tinh thần và thể chất. Theo Điều 137 Bộ luật Lao động 2019, người sử dụng lao động có trách nhiệm đảm bảo điều kiện làm việc an toàn, nhưng bạn cũng cần tự chăm sóc sức khỏe bản thân. Hãy lập kế hoạch làm việc hợp lý, dành thời gian nghỉ ngơi và tìm kiếm sự hỗ trợ từ gia đình hoặc đồng nghiệp.

5. Câu hỏi thường gặp

Tôi có thể mở công ty trong cùng lĩnh vực với công ty đang làm thuê không?
Điều này phụ thuộc vào hợp đồng lao động của bạn. Theo Điều 21 Bộ luật Lao động 2019, nhiều hợp đồng có điều khoản cấm cạnh tranh, yêu cầu bạn không được kinh doanh trong cùng lĩnh vực. Nếu vi phạm, bạn có thể bị chấm dứt hợp đồng hoặc bồi thường thiệt hại. Hãy rà soát kỹ hợp đồng hoặc tham khảo ý kiến luật sư để đảm bảo tuân thủ pháp luật.

Cán bộ, công chức có được mở công ty không?
Theo Điều 18 Luật Doanh nghiệp 2020, cán bộ, công chức, viên chức không được phép thành lập hoặc góp vốn vào doanh nghiệp. Nghị định 145/2020/NĐ-CP cũng cấm các đối tượng này tham gia kinh doanh để tránh xung đột lợi ích. Nếu bạn thuộc nhóm này, việc mở công ty là không hợp pháp và có thể bị xử lý kỷ luật.

Vừa làm thuê vừa mở công ty có phải đóng thuế hai lần không?
Thu nhập từ làm thuê và kinh doanh sẽ được tính thuế riêng theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007 (sửa đổi, bổ sung 2014). Bạn cần kê khai đầy đủ cả hai loại thu nhập để tránh bị xử phạt theo Nghị định 12/2022/NĐ-CP. Hãy liên hệ với cơ quan thuế hoặc các dịch vụ kế toán để được hướng dẫn chi tiết về cách kê khai và nộp thuế.

Mở công ty có ảnh hưởng đến bảo hiểm xã hội không?
Nếu bạn vẫn làm việc theo hợp đồng lao động, công ty hiện tại sẽ tiếp tục đóng bảo hiểm xã hội cho bạn theo Luật Bảo hiểm xã hội 2014. Tuy nhiên, nếu công ty mới có thuê lao động, bạn phải đảm bảo đóng bảo hiểm xã hội cho nhân viên. Thông tư 09/2020/TT-BLĐTBXH quy định chi tiết về việc sử dụng lao động, trong khi Nghị định 12/2022/NĐ-CP quy định xử phạt nếu không thực hiện đúng nghĩa vụ bảo hiểm.

Tôi có cần thuê kế toán khi mở công ty không?
Theo Luật Kế toán 2015, doanh nghiệp phải tổ chức bộ máy kế toán để quản lý tài chính. Nếu công ty mới có quy mô nhỏ, bạn có thể thuê dịch vụ kế toán bên ngoài để tiết kiệm chi phí. Tuy nhiên, bạn cần đảm bảo tuân thủ các quy định về báo cáo thuế và hóa đơn điện tử theo Nghị định 70/2025/NĐ-CP.

Vừa làm thuê vừa mở công ty là một lựa chọn khả thi nếu bạn nắm rõ các quy định pháp luật và chuẩn bị kỹ lưỡng. Từ việc rà soát hợp đồng lao động, tuân thủ nghĩa vụ thuế và bảo hiểm xã hội, đến quản lý thời gian hiệu quả, mỗi bước đều cần được thực hiện cẩn thận để tránh rủi ro. Với sự hỗ trợ từ các đơn vị tư vấn pháp lý chuyên nghiệp, bạn có thể tự tin hiện thực hóa ước mơ khởi nghiệp mà vẫn duy trì sự ổn định tài chính. Hãy liên hệ ACC Đồng Nai để được tư vấn và hỗ trợ các thủ tục pháp lý một cách nhanh chóng, chuyên nghiệp.